بدهد . و معناى آيه بنا بر اين آن است كه آن عقابى كه بسراغشان ميآيد سريعتر از مكر آنها است . و برخى گفتهاند : مكر خدا آن است كه عقوبت آنها را از جايى كه نمىفهمند بر آنها فرود آورد .
« إِنَّ رُسُلَنا يَكْتُبُونَ ما تَمْكُرُونَ »
يعنى فرشتگان ما آن تدبيرهاى غلطى را كه مىكنيد ياد داشت مىكنند .
و اين حدّ اعلاى تهديد است كه أولا : مكر و حيلهء آنها محفوظ ميماند ، و ثانياً :
خدا بكيفر آنها نيرومندتر و سريعتر از آنها است . آن گاه خداى تعالى از روى امتنان نعمتهاى خود را بر آنها ياد آور شده ميفرمايد :
« هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ »
او است كه امكان سير در خشگى و دريا را بشما داده و وسائل آن را براى شما آماده ساخته ، چهار پايان را آفريده و آنها را رام شما گردانيده كه بارهاى خود را بر آنها بار كنيد ، و براى مسافرت در دريا كشتى براى شما آماده كرده و بادها را فرستاده تا در هر جهتى كه بخواهيد كشتى را به حركت در آورد .
« حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ »
تا چون سوار كشتى شويد .
« وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ »
و كشتىها مردم را به حركت در آورند ، بوسيلهء بادى ملايم .
« وَ فَرِحُوا بِها »
و بدان بادى كه آنها را به مقصد مىرساند دلخوش باشند . و يا به آن كشتى كه خود و اثاث سفرشان را ميبرد خوشى كند .
« جاءَتْها رِيحٌ عاصِفٌ »
بادى تند و سهمناك بكشتى بوزد .
« وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ »
و از هر سوى دريا موج بيايد .
« وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ »
به هلاكت خويش يقين كنند .
« دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ »
در اين هنگام كه اين سختيها و مناظر هولناك را ببينند خدا را از روى اخلاص بخوانند و براى رفع بلا به دو ملتجى شوند ، و در آن وقت نامى از بتها بميان نميآورند چون ميدانند كه آنها در چنين وضعى هيچگونه