طبع : بمعنى مهر نهادن است .
خيرات : منافعى است كه نفس انسانى بدان آرامش گيرد و آسوده گردد مانند زنان نيك منظر و غير آن از نعمتهاى بهشتى . و زجاج گفته : خيرات كنيزكان نيكو هستند .
تفسير
در اين آيات خداى سبحان دنبالهء اخبار منافقان را بيان فرمايد :
« وَ إِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ »
و چون سورهاى از قرآن بر محمد - صلى اللَّه عليه و آله - نازل گردد .
« أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ »
كه به خدا ايمان آوريد ، و اين خطاب چنانچه شامل منافقان گردد به اينكه ايمان خود را بطور حقيقت تجديد كنند و از نفاق دست بدارند شامل مؤمنان نيز گردد و بدانها دستور دهد كه بر ايمان خود ادامه دهند و در آينده نيز بدان تمسك جويند .
« وَ جاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ »
يعنى براى جهاد در ركاب او بيرون شويد ، و اين مانند آنست كه فرموده باشد : خودتان ايمان آوريد و ديگران را نيز به ايمان دعوت كنيد .
« اسْتَأْذَنَكَ أُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ »
مالداران و توانگران و ثروتمندان از منافقان از تو رخصت تخلف و بازنشستن خواهند .
« وَ قالُوا ذَرْنا نَكُنْ مَعَ الْقاعِدِينَ »
و گويند ما را واگذار با متخلفين از جهاد باشيم يعنى با زنان و كودكان ، و اينكه اينان مورد مذمت قرار گرفتهاند بدينجهت است كه نيروى بر جهاد دارند .
« رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ »
اينها دربارهء خودشان راضى شده ( و بر جان خويش خريدهاند ) كه با زنان و كودكان و بيماران و زمين گيران در خانه بنشينند .
« وَ طُبِعَ عَلى قُلُوبِهِمْ »
پيش از اين معناى مهر خوردن بر دلها را بيان داشتهايم . « 1 »
هامش
( 1 ) - يعنى در تفسير آيهء« خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ »- آيه 7 از سورهء بقره .