بيان آيه 84 - 85
تفسير
خداى تعالى پيغمبر خود - صلى اللَّه عليه و آله - را از نماز بر آنها نهى كرده فرمايد : « وَ لا تُصَلِّ عَلى أَحَدٍ مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً » اى محمد بر هيچيك از اين منافقان پس از مردنش نماز نخوان ، چون رسم رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - چنان بود كه بر آنها نماز ميخواند و احكام ساير مسلمانان را بر ايشان جارى ميكرد . « وَ لا تَقُمْ عَلى قَبْرِهِ » و براى دعا كردن بر سر قبرش نه ايست ، و اين نيز بدانجهت بود كه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - چون بر شخص مردهاى نماز ميخواند ساعتى نيز بر سر قبر آن ميت ميايستاد و براى او دعا ميكرد ، و خداى سبحان او را از اين دو كار جلوگيرى فرمود . و بدنبال اين دستور ، سبب آن را چنين بيان كرده : « إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ ماتُوا وَ هُمْ فاسِقُونَ » و پس از نزول آيه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - تا روزى كه از اينجهان رفت بر هيچ منافقى نماز نخواند . و اين آيه دليل است بر آنكه ايستادن بر سر قبر براى خواندن دعا عبادت مشروعى است ، و گرنه خداى سبحان خصوص كافر را بوسيلهء نهى از اين كار اختصاص نميداد . و از ابن عباس و جابر و قتاده نقل شده كه گويند : پيش از آنكه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - از نماز بر منافقان نهى شود بر جنازهء عبد اللَّه بن أبىّ ( رئيس منافقان مدينه ) نماز خواند ، و پيراهن خود را بر او پوشانيد . « 1 » و از انس و حسن ( بصرى ) نقل شده كه گفتهاند : رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - خواست تا بر جنازهء وى نماز بخواند كه جبرئيل ( نزديك آمده و ) جامهء او را گرفت و