جسته و دنبال آن گفته : منظور از گفتار خداى تعالى
« كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ »
بنى اسرائيل هستند كه ما بدانها تشبيه شدهايم ، و اينقدر ميدانم كه گفت : « 1 » سوگند بدانكه جانم بدست او است شما از آنها ( يعنى بنى اسرائيل ) پيروى خواهيد كرد تا بدانجا كه اگر مردى از آنها بسوراخ سوسمارى رفته باشد شما هم در آن خواهيد رفت .
و مانند اين حديث از أبى هريرة از أبى سعيد خدرى از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - روايت شده كه آن حضرت فرمود : همانا شما وجب به وجب و ذراع به ذراع و باع به باع . « 2 » كارهاى مردمان گذشته را پيش خواهيد گرفت ، تا بدانجا كه اگر يكى از آنها در سوراخ سوسمارى رفته باشد شما هم خواهيد رفت ، اصحاب عرضكردند : اى رسول خدا يعنى همان كارهايى را كه مردم فارس و روم و اهل كتاب انجام دادهاند ؟ فرمود : مگر مردم جز آنها هستند ! و عبد اللَّه بن مسعود گفته : شما در روش و رفتار شبيهترين مردم به بنى اسرائيل هستيد ، كه رفتار آنها را مو بمو پيروى خواهيد كرد ، جز آنكه من ندانم آيا گوساله پرستى هم خواهيد كرد يا نه .
و حذيفة گفته : منافقانى كه در ميان شما هستند بدتر از منافقان زمان رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - ميباشند ، به دو گفته شد : چگونه ؟ در پاسخ گفت : بدانجهت كه آنها نفاق خود را مخفى ميكردند و اينان نفاقشان را آشكار ميسازند .
و روايات فوق را بجملگى ثعلبى در تفسير خود آورده است .
« أَ لَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ »
يعنى آيا به اين منافقان كه توصيفشان گذشت اخبار آنان كه پيش از آنها بودند نرسيده است !
« قَوْمِ نُوحٍ وَ عادٍ وَ ثَمُودَ وَ قَوْمِ إِبْراهِيمَ وَ أَصْحابِ مَدْيَنَ »
در اينجا خداى سبحان
هامش
( 1 ) - ظاهراً فاعل رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - است و ابن عباس اين قسمت به بعد را از آن حضرت روايت كرده است .
( 2 ) - باع : اندازهء دو دست را كه باز باشد گويند ، و منظور اين است كه هر كارى آنها كردهاند شما بىكم و زياد همانها را انجام خواهيد داد .