بيان آيه 64 تا 66
شرح لغات
حذر : آماده كردن وسائل دفع ضرر .
منافق : كسى است كه بر خلاف كفر باطنى خود تظاهر به ايمان كند ، و اين لفظ مشتق است از « نافقاء » به معناى سوراخ لانهء موش صحرايى ، چون حيوان مزبور براى لانهء خود دو راه ميسازد يكى را ميپوشاند و ديگرى را آشكار مىكند كه اگر از يكى از آنها بسراغ او آمدند از راه ديگر بيرون رود .
خوض : پا نهادن در گل و لاى و در اثر كثرت استعمال در غير آن هم استعمال مىشود .
لعب : كارى است كه براى تحصيل لذت موجب سقوط منزلت گردد مانند كارهاى كودك . و از همين جهت ( بشجاع معروف عرب : عامر بن مالك بن جعفر بن كلاب ) ملاعب الاسنّة ( شوخى كننده با نيزهها ) گفتهاند ، يعنى آن مرد بخاطر شجاعتى كه داشت پيش روى نيزهها ميرفت مانند كارهاى بچگانه كه از روى مآل انديشى ( و فكر عاقبت كار ) نبود .
اعتذار : عذر خواهى .
اجرام : از حق بريدن و بباطل گرويدن .
شأن نزول
از ابن كيسان نقل شده كه گويد : اين آيات دربارهء دوازده نفر نازل شد كه در عقبه ( گردنهاى در راه مدينه ) كمين كردند تا وقتى كه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - از جنگ تبوك مراجعت مىكند آن حضرت را بقتل برسانند ، جبرئيل اين جريان را به آن حضرت گزارش داد و او را مأمور ساخت تا كسى را بنزد آنها روانه كند و مركبهاى ايشان را بزند تا آنها را از سر راه دور سازد ، و در آن حال افسار مركب رسول خدا - صلى اللَّه