بيان آيه 58 - 59
شرح لغات :
لمز : به معناى عيبجويى است چنانچه همز نيز به همين معنا است .
شأن نزول :
از أبى سعيد خدرى روايت شده كه هنگامى رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - تقسيمى ميكرد - و ابن عباس گفته : اين جريان در جنگ حنين و تقسيم غنائم هوازن بود - در اينوقت حرقوص بن زهير كه همان ابن أبى ذى الخويصرة تميمى بود و بعدها رئيس خوارج شد بنزد آن حضرت آمده گفت : اى رسول خدا از روى عدالت رفتار كن ، حضرت در جواب او فرمود : واى بر تو اگر من به عدالت رفتار نكنم كيست كه به عدالت عمل كند ؟
عمر گفت : اى رسول خدا اجازه بده گردن اين مرد را بزنم ؟ پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله - فرمود : او را بگذار كه او اصحاب و يارانى دارد كه هر يك از شما نماز خود را در برابر نماز آنها و روزهاش را در مقابل روزهء آنها اندك شمارد ، اينان از دين بيرون ميروند هم چنان كه تير از شكار بيرون رود ، پس ( شخص شكارچى ) نظر به پرهاى پيكانش كند چيزى در آن ديده نشود ، دوباره نگاه بميانهء تير كند در آن نيز چيزى يافت نشود ، سپس نظر به خود پيكان كند در آن نيز چيزى ديده نشود ، با اينكه آن تير از سرگين و خون ( باطن حيوان ) گذشته ( ولى هيچ اثرى از آنها در تير نمانده ) « 1 » نشانهء اين خوارج مرد سياهى است كه در يكى از دو پستانش - يا فرمود : در يكى از دو دستش - ( غدّهاى ) چون پستان زنان است يا پارهء گوشتى است كه حركت مىكند و در حال آرامش و صلح مردم خروج ميكنند .
و در حديث ديگرى است كه فرمود : هر گاه خروج كردند آنان را بكشيد ، سپس
هامش
( 1 ) - يعنى چنان از دين بيرون ميروند كه هيچگونه اثرى از دين در آنها باقى نميماند .