بيان آيه 49 تا 52
شأن نزول :
گويند : وقتى رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - مردم را براى رفتن بجنگ تبوك بسيج ميكرد بدانها فرمود : بيرون شويد شايد بزنان رومى دست يابيد ، جدّ بن قيس كه از طائفهء بنى سلمة و از خزرجيان بود برخاسته گفت : اى رسول خدا مرا از اين جنگ معاف دار و بزنان رومى مفتونم مكن كه مىترسم مفتون آنان گردم ، رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - فرمود : تو را معاف كردم ، پس خداى تعالى اين آيه را نازل فرمود ، و اين سخنى است كه از ابن عباس و مجاهد نقل شده .
و چون اين آيه نازل شد رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - به بنى سلمة فرمود :
رئيس شما كيست ؟ گفت : جدّ بن قيس رئيس ما است جز آنكه او مردى بخيل و ترسو است ، رسول خدا فرمود : چه بيمارى بدتر از بخل است ! رئيس شما جوان سفيد روى سخاوتمند : براء بن معروف است . و حسان بن ثابت اين داستان را بشعر در آورده چنين گفت :
و قال رسول اللَّه و القول لا حق * به من قال منا من تعدون سيداً
فقلنا له جد بن قيس على الذى * نبخّله فينا و ان كان أنكدا
فقال و أى الداء أدوى من الذى * رميتم به جداً و ان كان امجدا
و سوّد بشر بن البراء بجوده * و حق لبشر ذى النداء أن يسودا
اذا ما أتاه الوفد أنهب ماله * و قال خذوه انه عائد غداً
تفسير :
« وَ مِنْهُمْ »
يعنى از اين منافقان
« مَنْ يَقُولُ ائْذَنْ لِي »
اجازهء در تخلف از جهاد ميخواهد ( و گويد ) :