حالى كه هستيد ، زيرا انسان از يكى از اين مشاغل ( كه مفسران گفتهاند ) خالى نيست .
« وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ »
و اين آيه دلالت دارد بر اينكه جهاد با جان و مال بر هر كس كه توانايى آن را داشته باشد واجب است ، و هر كه توانايى آن دو يا يكى از آن دو را نداشته باشد بهر ترتيب كه ميتواند بايد جهاد كند .
« ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ »
معنايش اين است كه بيرون شدن براى جهاد با جان و مال براى شما بهتر است از سنگينى كردن و ترك جهاد و توجه به كارهاى مباح ديگر .
« إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
يعنى اگر ميدانيد كه خداى تعالى در نويد و تهديد خود صادق و راستگو است .
و برخى گفتهاند : يعنى اگر ميدانيد كه خير و خوبى چيست بدانيد كه اين كار براى شما خير است .
سدى گفته : چون اين آيه نازل شد كار بر مردم سخت شد ( زيرا جهاد را بطور كلى بر همه واجب فرموده بود ) پس خداى تعالى آن را به آيهء
« لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَى الْمَرْضى . . . »
تا آخر نسخ فرمود . « 1 »
« لَوْ كانَ عَرَضاً قَرِيباً »
يعنى اگر آنچه شما را بدان دعوت كرديم غنيمتى ( و بهرهاى ) آماده و حاضر بود .
« وَ سَفَراً قاصِداً »
يعنى سفرى آسان و نزديك ، و مبرد گفته : يعنى سفرى ميانهرو ، و برخى گفتهاند : يعنى سفرى آسان و متوسط و بىتكلف .
« لَاتَّبَعُوكَ »
يعنى بطمع مال پيرويت ميكردند .
« وَ لكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ »
ولى مسافت بر ايشان دور آمد ، يعنى مسافت غزوهء تبوك كه در آن مأمور بخروج سوى شام بودند .
« وَ سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَكُمْ »
يعنى اينان به زودى دربارهء تقاعد خود از جهاد نزد تو معذرت خواهى كنند و سوگند خورند كه اگر ما مىتوانستيم و قدرت
هامش
( 1 ) - منظور آيهء 91 و 92 به بعد از همين سوره است كه خداوند در آن آيات حكم وجوب جهاد را از جمعى از مردمان معذور و عليل برداشته است .