حالى كه هستيد ، زيرا انسان از يكى از اين مشاغل ( كه مفسران گفتهاند ) خالى نيست . « وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ » و اين آيه دلالت دارد بر اينكه جهاد با جان و مال بر هر كس كه توانايى آن را داشته باشد واجب است ، و هر كه توانايى آن دو يا يكى از آن دو را نداشته باشد بهر ترتيب كه ميتواند بايد جهاد كند . « ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ » معنايش اين است كه بيرون شدن براى جهاد با جان و مال براى شما بهتر است از سنگينى كردن و ترك جهاد و توجه به كارهاى مباح ديگر . « إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ » يعنى اگر ميدانيد كه خداى تعالى در نويد و تهديد خود صادق و راستگو است . و برخى گفتهاند : يعنى اگر ميدانيد كه خير و خوبى چيست بدانيد كه اين كار براى شما خير است . سدى گفته : چون اين آيه نازل شد كار بر مردم سخت شد ( زيرا جهاد را بطور كلى بر همه واجب فرموده بود ) پس خداى تعالى آن را به آيهء « لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَى الْمَرْضى . . . » تا آخر نسخ فرمود . « 1 » « لَوْ كانَ عَرَضاً قَرِيباً » يعنى اگر آنچه شما را بدان دعوت كرديم غنيمتى ( و بهرهاى ) آماده و حاضر بود . « وَ سَفَراً قاصِداً » يعنى سفرى آسان و نزديك ، و مبرد گفته : يعنى سفرى ميانهرو ، و برخى گفتهاند : يعنى سفرى آسان و متوسط و بىتكلف . « لَاتَّبَعُوكَ » يعنى بطمع مال پيرويت ميكردند . « وَ لكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ » ولى مسافت بر ايشان دور آمد ، يعنى مسافت غزوهء تبوك كه در آن مأمور بخروج سوى شام بودند . « وَ سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَكُمْ » يعنى اينان به زودى دربارهء تقاعد خود از جهاد نزد تو معذرت خواهى كنند و سوگند خورند كه اگر ما مىتوانستيم و قدرت
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١١ — صفحة 101
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٠١
هامش
( 1 ) - منظور آيهء 91 و 92 به بعد از همين سوره است كه خداوند در آن آيات حكم وجوب جهاد را از جمعى از مردمان معذور و عليل برداشته است .