( 1 ) او مانع شده جامهام را بدست گرفته و كشيدند تا مرا بنشانند ، گويا من قصد سخن ناهنجارى دارم .
مرد انصارى به او گفت : برگرد تا رسول خدا صلى اللّه عليه و آله براى تو طلب آمرزش كند ! گفت : مرا بطلب آمرزش او نيازى نيست .
اين بود جريان جنگ احد و رويهمرفته آن روز روز آزمايش و امتحانى بود كه خداوند مؤمنين و منافقين را امتحان فرمود و جمعى را نيز بشهادت گرامى داشت .
سپس ابن هشام در اينجا بذكر آياتى كه درباره جنگ احد نازل گشته ميپردازد و از ابن اسحاق روايت كرده كه گويد : مجموع آياتى كه دربارهء جنگ احد بر - پيغمبر اسلام صلى اللّه عليه و آله نازل گشت حدود شصت آيه از سورهء آل عمران بود ( يعنى از آيه 120 - تا - آيه 180 ) و سخن را در تفسير آيات مزبوره طولانى كرده و لغات آن را شرح داده [ ( 1 ) ] ولى از آنجا كه بحث مزبور مورد استفادهء خوانندگان پارسى زبان نبود از ذكر آن خوددارى شد و تنها بذكر چند حديث كه در تفسير آيه :
« وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً . . . »
[ ( 2 ) ] و فضيلت شهداى احد ذكر كرده است ميپردازيم :
از ابن عباس روايت شده كه گفت : رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود : خداوند ارواح شهداى احد را در سينه مرغان سبزى قرار داد كه آنها بكنار نهرهاى بهشت ميروند و از ميوههاى آنجا ميخورند و در قنديلهائى از طلا در زير سايهء عرش استراحت مىكنند ، و چون آن نعمتهاى الهى را نسبت به خود مشاهده مىكنند با خود مىگويند : اى كاش برادران مسلمان ما از پاداش نيكى كه خدا بما داده آگاه بودند تا در جهاد سستى نكنند و از جنگ با دشمن ترس و بيمى نداشته باشند ! خداى تعالى به آنها گفت : من اين پيغام را از طرف شما به آنها ميرسانم ، سپس اين آيه را نازل فرمود . ( و بوسيلهء اين آيه آن پيغام را بمردم رسانيد ) .
هامش
[ ( 1 ) ] سيرة ج 2 : 106 - 121 .
[ ( 2 ) ] آيه 169 .