( 1 ) هاجر مادر آن جناب ، كه بنا برسم عرب كه هاء را بألف نيز تبديل ميكنند [ ( 1 ) ] « آجر » نيز گفتهاند ، از اهل مصر بوده است .
و به همين جهت بود كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله دربارهء مصريان سفارش به نيكى كرده فرمود : با آنان خوشرفتارى كنيد زيرا اينان هم از نظر حسب و هم از نظر نسب با ما بستگى دارند ، و منظور آن حضرت از بستگى نسبى همين جهت است كه هاجر از اهل مصر بوده و از نظر حسب نيز بدان جهت بود كه يكى از كنيزان او يعنى ماريه مصرى بوده است .
و بنا بگفتهء ابن لهيعه موطن اصلى هاجر مادر اسماعيل قريهايست بنام « امّ العرب » كه در نزديكى شهر « فرما » [ ( 2 ) ] بوده ، و موطن ماريه قبطيه مادر ابراهيم فرزند رسول خدا صلى اللّه عليه و آله كه مقوقس « پادشاه اسكندريه » آن را براى حضرت هديه فرستاد اهل « حفن » مصر بوده است .
و در حديث ديگر ابن اسحاق از زهرى از عبد الرحمن سلمى نقل كند كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود : هر گاه مصر را فتح كرديد با مردم آنجا به نيكى رفتار كنيد چون ايشان را حق ذمه و خويشى است ! ابن اسحاق گويد : بزهرى گفتم : مقصود از اين خويشى كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود چه بوده ؟ گفت : چون هاجر مادر اسماعيل از اهل مصر بوده است .
اصل و ريشهء عرب :
نسب تمامى عرب به حضرت اسماعيل و قحطان ميرسد ، و برخى از اهل يمن گويند : قحطان از فرزندان اسماعيل است و بنابر اين نسب تمامى عرب به حضرت اسماعيل منتهى مىشود .
ولى بگفته ابن اسحاق : عاد بن عوض . . . و ثمود و جديس پسران عابر . . .
و طسم و عملاق و اميم پسران لاوذ ، كه تمامى آنها نسبشان بسام بن نوح ميرسد همگى از عرب بودهاند .
هامش
[ ( 1 ) ] چنانچه « هراق الماء » و « اراق الماء » هر دو ميگويند .
[ ( 2 ) ] « فرما » از شهرهاى شرقى مصر است .