بنابراين مبارزهاى را براى دستگيرى اماميه آغاز كرد ( ( 54 ) ) . او نخست امام كاظم ( ع ) را در مدينه به سال 179 / 795 دستگير و آن حضرت را به زندان بصره و بغداد روانه كرد ( ( 55 ) ) . علاوه بر آن بنا به روايت ابن معتز ، هارون الرشيد به ابو سلمه زيدى دستور داد تا منصور نمرى شاعر امامى را بقتل برساند ( ( 56 ) ) . همين شكنجهها موجب شد تا هشام بن حكم مبلغ اماميه در مدائن پنهان شود . هشام از آنجا به كوفه رفت و دو ماه بعد در گذشت ( ( 57 ) ) . در عين حال ، دستگيريهاى رشيد اماميه را به ويژه در بصره از فعاليتهاى زيرزمينى بازنداشت . بنابراين ، بر اساس روايات اماميه هارون الرشيد امام موسى كاظم ( ع ) را در سال 183 / 799 به تحريك يحيى برمكى مسموم كرد ( ( 58 ) ) .
رشيد همچنين شصت نفر از علويان زندانى را محكوم به مرگ كرد ( ( 59 ) ) .
شهادت امام كاظم ( ع ) شكاف ديگرى را در ميان اماميه بوجود آورد . نخستين گروه كه بخش عظيمى را تشكيل مىداد واقفه خوانده مىشوند . اينان امام هفتم را قائم مهدى مىدانند ، ولى در ميان خود در رابطه با مرگ او اختلاف داشتند و به چهار گروه فرعى تقسيم مىشوند . سه گروه معتقد به رحلت امامند در حالى كه گروه چهارم مرگ او را انكار مىكنند ( ( 60 ) ) . چند حكايت كه توسط شيعيان اثنى عشرى نقل شده علت انكار رحلت امام كاظم ( ع ) را از سوى اين گروه آن مىداند كه بعضى از كارگزاران امام هفتم مانند عثمان بن عيسى رواسى در مصر ، و زياد ، قندى ، على بن ابى حمزه ، حيان و سراح در كوفه ، مقدار زيادى پول ( بيش از صد هزار دينار ) بعنوان سهم امام در اختيار داشتند . چون اينان اين پولها را به نفع خود مصرف كرده بودند ، رحلت او و امامت امام رضا ( ع ) را منكر شدند تا عذرى براى نپرداختن سهم امام داشته باشند ( ( 61 ) ) . با وجود اين ، مشكل است بتوان نظر كشى را در رابطه با دليل ظهور فرقه واقفى پذيرفت . بيشتر احاديث مربوط به غيبت و قيام قائم به حضرت صادق ( ع ) منسوب است كه صراحتا ذكر نفرمودهاند كداميك از اعقابشان قائم خواهد بود ( ( 62 ) ) . بنابراين ، بسيار احتمال دارد كه تعداد قابل توجهى از محدثين معتقد شوند امام ، فرزندش موسى را منظور داشته باشد و از اينرو در او توقف كنند و مدعى شوند كه او قائم مهدى است و در غيبت بسر مىبرد .
گروه دوم كه از شكاف پس از رحلت امام كاظم ( ع ) ناشى مىشود معتقدند كه او در گذشته و امام بعد از وى على بن موسى الرضا ( ع ) است كه بنا به گفته
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 71
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٧١