پيروان آن حضرت كه اكثرا كوفى الاصل بودند در سراسر جهان اسلامى پخش شدند و مراسم حج را براى ارتباط با يكديگر به كار مىبردند . آنها بخش مهمى از پيروان خود را در اخميم مصر تشكيل دادند ، كه مركز ارتباطات بين شيعيان كوفه و مصر شد ( ( 34 ) ) . اينان پيروان ديگرى در مغرب داشتند ( ( 35 ) ) . امام كاظم ( ع ) به تعدادى از هواداران خود اجازه داد تا در حكومت عباسيان بويژه در ادارة الوزارة ( دفتر وزارتى ) و البريد ( پست دولتى ) خدمت كنند تا بتوانند در زمان خطر ، شيعيان را حفظ كرده و بر ايشان كارگشائى نمايند . از اينرو ، چندين خاندان اماميه مانند على بن يقطين ( ( 36 ) ) و اشعث ، نيز جعفر بن محمد اشعث و پسرش عباس كه حاكم خراسان شد ، و وضه ( يا الواضح ) ، كه در بريد مصر كار مىكرد در دستگاه حكومت عباسى صاحب اقتدار بودند ( ( 37 ) ) .
اماميه تحت رهبرى امام كاظم ( ع ) ، بر دارايى خود مىافزود زيرا شواهد كافى بر اين امر دلالت دارد كه در نهان از پيروانش خمس ، زكات و سهم امام ( ع ) جمعآورى مىكرد ( ( 38 ) ) .
دومين حزب شيعه اسماعيليه بودند ، كه خود را از سياست تقيه امام صادق ( ع ) و پسرش امام كاظم ( ع ) جدا ساختند و امامت اسماعيل و سپس فرزندش محمد را پذيرفتند . اين دو به فعاليتهاى سياسى زيرزمينى فعالتر انقلابى گرايش بيشترى داشتند .
اينان از شكست پىدرپى قيامهاى حسنيان آموخته بودند كه بدون آمادگى سياسى دست به اقدامى نزنند و مصمم شدند تا براى وصول به قدرت با تلاش سياسى تدريجى كوشش كنند .
اين تصميم آنان را ترغيب كرد تا نظرياتى خارج از حلقهء عقايد اسلامى را بپذيرند ، و پذيرش چنين افكارى انديشهء آنان را از محدودههاى شرعى دور ساخت و به اباحىگرى كشاند . اينان بر متون اسلامى تفسير جديدى وضع كردند كه بر اساس آن هر بخش داراى يك معنى ظاهرى و يك معنى باطنى است ( ( 39 ) ) . بعنوان نمونه ، حديثى به پيامبر اسلام ( ص ) منسوب است كه مىفرمايد : « مهدى زمانى ظهور خواهد كرد كه خورشيد از همان جايى كه غروب مىكند طلوع نمايد » . بر اساس تفسير آنان ، اين روايت به معنى طلوع خورشيد واقعى از سمت باختر نيست ، بلكه به معناى مهدى است كه در مغرب پديدار خواهد شد . بنابراين ، با علاقه فراوان آئين خود
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 68
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٦٨