حضرت عسكرى ( ع ) آشكارا اعلام داشت كه رهبر زنج از اهل بيت نيست ( ( 77 ) ) ، مقامات حكومت اين انقلاب را متصل به علويان مىدانستند . به گفته طبرى ، سركوبى قيام زنج در سال 270 / 883 كلا با تبليغات حكومت عليه علويان دنبال شد .
اين نگرش را در شعر يحيى بن محمد اسلمى كه موفق ، رهبر عباسيان در سال 270 / 883 را مىستايد ، در اين بيت مىتوان تميز داد :
و يتلى كتاب اللّه فى كل مسجد * و يلقى دعاء الطالبين خاسئا
« و كتاب خدا در هر مسجد تلاوت مىشود و طالبيون بيهوده مردم را بسوى خود دعوت مىكنند » ( ( 78 ) ) .
محتمل است كه برخورد خصمانه عباسيان عليه گروههاى افراطى شيعه نيز به اماميه كشانده شده باشد . به گفته شيخ طوسى ، آنچنان رعبى در دل اماميه در سالهاى 273 - 270 / 887 - 883 پديدار شد كه آشكارا قادر به بيان آئين خود نبودند ( ( 79 ) ) .
عامل ديگر كه روابط بين اماميه و عباسيان را تيره مىساخت كشف فعاليتهاى زير زمينى دو حزب اسماعيلى ، اسماعيليه اصلى و قرامطه بود ( ( 80 ) ) . اسماعيليه نيز همچون اماميه احاديثى را از پيامبر اكرم ( ص ) روايت مىكردند كه حاكى از آن بوده است كه قائم مهدى به جهت آمادگى براى قيام ، غيبت مىكند ( ( 81 ) ) . در عين حال ، بعضى از اين احاديث را چنان توجيه مىكردند كه تلاش آنها براى دسترسى به موفقيت سريع در شمال آفريقا ( مغرب ) را تأييد كند . از اينرو ، حديثى كه مىگويد قائم مهدى وقتى ظهور خواهد كرد كه خورشيد از مغرب در آيد را اين گونه تفسير مىكردند كه قائم از غرب ( مغرب ) قيام خواهد كرد ( ( 82 ) ) .
بعلاوه آنان احاديث ديگر اماميه را دربارهء قائم مهدى ، در مورد رهبر پنهان خود به كار مىبردند ؛ رهبرى كه پيروانش را در نهضتى قوى و مخفى سازمان داده بود و به آنها فرمان مىداد تا فعاليتهايش را به مناطق جديد با ابزار نظامى به منظور آمادگى قيام قائم مهدى گسترش دهند ( ( 83 ) ) . به روايت سعد اشعرى تعداد قرامطه در روستاهاى اطراف كوفه افزايش مىيافت ، و به گفته نوبختى ، در آنجا حدود صد هزار نفر هوادار پيدا كردند ( ( 84 ) ) . پس از آن تبليغات خود را در سواحل غربى خليج و يمن به كار گرفتند و در آنجا تعداد زيادى از اعراب دعوت ايشان را پذيرفتند . از اينرو ،