دوم و هم با امام تماس مستقيم داشت ( ( 65 ) ) . در اين هنگام كليهء امور نهادهاى امامت در ايران توسط وكيل رى ، موسوم به محمد بن جعفر بن محمد اسدى رازى اداره مىشد . وى با سفير دوم در تماس مستقيم بود و قبل از آن نيز تنها در رابطه با سفير اول مسئول بود . به وكلاى ساير استانهاى ايران دستور داده شده بود تا مالياتهاى شرعى را به او بپردازند . وى تا زمان مرگ در سال 312 / 924 در اين سمت به خدمت ادامه داد ( ( 66 ) ) . بنا به روايت شيخ طوسى ، در اين زمان قاسم بن على وكيل سفير دوم در آذربايجان بود . وى تا زمان ابن روح ، سفير سوم ، در اين سمت فعاليت مىكرد ( ( 67 ) ) .
سفير دوم فعاليتهاى سرى گستردهاى با وكلاى خود داشت و با آنها در قراء مختلف بغداد ديدار مىكرد . در دوران خليفه معتضد ( 289 - 279 / 892 - 901 ) وكلاى استانهاى دوردست ، مانند قم با سفير دوم تماس مىگرفتند و از طريق بازرگانانى كه اطلاعى از رابطه بين ابو جعفر بعنوان سفير دوم و فرستادگان كالا نداشتند ، پول و كالا براى وى مىفرستادند . در مقابل ، آنها اين كالاها را از قم براى ابو جعفر مىآوردند ، با اين فكر كه او با تجار تنها از لحاظ بازرگانى درگير است ( ( 68 ) ) .
ابو جعفر در روابط خود با وكلا بسيار دقيق بود تا هيچ رد پايى را به مقامات دولتى نشان ندهد و جان خود و امام را از خطر محفوظ دارد . شيخ صدوق گزارشى را از ديدار سرى ابو جعفر و ابن متيل ، يكى از ده وكيل بغداد ارائه مىدهد . ابو جعفر با ابن متيل در يكى از خرابههاى عباسيهء بغداد ديدار كرد ( ( 69 ) ) . در آنجا نامهاى كه امام دوازدهم به او نوشته بود خواند و سپس آن را قطعهقطعه كرد ( ( 70 ) ) . ابو جعفر براى آنكه از جاسوسان حكومت طفره رود با وكلاى استانهاى دوردست تماس مستقيم نمىگرفت . ابو جعفر به اشخاصى كه نامه يا پول برايش مىآوردند دستور مىداد آنها را در جاى خاصى قرار دهند ، و در عوض هيچگونه رسيدى به آنها نمىداد ( ( 71 ) ) .
روايت ديگر حاكى از آن است كه سفير دوم سيستم پيچيدهء ارتباطىاى بين خود و ديگر وكلا ، در نواحى شيعهنشين برقرار ساخته بود . به نظر مىرسد وى علامت رمز سرى را بين سفير و وكلا به كار برده باشد ، بطورى كه بعضى اوقات حتى
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 174
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص١٧٤