ابو جعفر ، پس از پدرش ، از ناحيه امام دوازدهم شد ( ( 111 ) ) . بنابراين ، رحلت سفير اول بايد پس از سال 260 / 874 ، تاريخ وفات امام يازدهم و قبل از سال 267 / 880 اتفاق افتاده باشد .
طبق روايت ابن برينه ، عثمان بن سعيد در قسمت غربى بغداد در مسجد « درب » دفن شد . اين مسجد نام خود را از موقعيت جغرافيايى خود در درب جبله ، كه خيابانى منشعب از خيابان ميدان است اخذ كرده است ( ( 112 ) ) . شيخ طوسى خبر ابن برينه را تأييد مىكند و مىگويد كه در فاصله سالهاى 404 / 1013 و 433 / 1040 هر ماه به زيارت آن مزار مىرفته است ( ( 113 ) ) .
يادداشتها
( 1 ) .
javad AIi , Op . Cit . , inDer Isam , XXV
) 9391 ( ، 212 .
( 2 ) . ت . الغيبه ، ص 5 - 224 . به عقيدهء طوسى ، ابن حجاج در دوران امام رضا ( ع ) در گذشت ، ولى مسعودى روايت مىكند كه او پس از وفات امام رضا ( ع ) به سال 203 / 818 نيز زنده بوده است ( اثبات ، ص 213 ) .
( 3 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 557 ، اختيار ، ص 381 ، صدوق ، من لا يحضره الفقيه ( المشيخه ) ، ج 4 ، ص 67 . تاريخ وفات او ذكر نشده است . در عين حال ، كشى خبر مىدهد كه داود بن - على ، كه معلى را به قتل رساند ، چند روز پس از معلى درگذشت ، و بنا به روايت ذهبى ، داود در سال 133 / 750 در گذشته است . ( ميزان ، ج 2 ، ص 14 ) . بنابراين تعقيب و شكنجه معلى بايد در همان سال رخ داده باشد .
( 4 ) . اختيار ، ص 60 - 459 .
( 5 ) . رجال نجاشى ، ص 21 و 231 و 250 و 348 .
( 6 ) . اثبات ، ص 213 .
( 7 ) . رجال نجاشى ، ص 250 .
( 8 ) . همانجا ، ص 209 .
( 9 ) . اختيار ، ص 258 ، ن . فرق ، ص 8 - 67 ، عيون ، ص 5 - 194 .
( 10 ) . عيون ، ج 1 ، ص 90 - 89 ، ج 2 ، ص 143 .
( 11 ) . شرح كامل اين احاديث در فصل اول ، صفحات 43 - 24 آمده است . با اين حال واقفه حديثى منسوب به امام صادق ( ع ) را نقل مىكنند كه مىگويد قائم امام هفتم خواهد بود ( اختيار ، ص 475 ، الكافى ، ج 1 ، ص 1 - 320 ) .
( 12 ) . اختيار ، ص 7 - 463 و 8 - 475 ، ت . الغيبه ، ص 8 - 227 .
( 13 ) . علل ، ج 1 ، ص 235 ، ت . الغيبه ، ص 7 - 46 ، اختيار ، ص 60 - 459 و 466 -