امام عسكرى ( ع ) خطرى را كه در صورت اقامت فرزندش در عراق ، با آن مواجه مىشد را تشخيص داده بود .
5 . تلاش عباسيان براى دستگيرى فرزند امام عسكرى ( ع )
معتمد ، سياست عباسيان را مبنى بر تحت نظر قرار دادن امامان ادامه داد و حتى آن را با نشر احاديثى درباره نقش امام دوازدهم تشديد كرد . معتمد با وصول خبر بيمارى امام عسكرى ( ع ) پنج نفر از مورد اعتماد ترين افسران خود كه نحرير ، نديم او در ميانشان بود را به منزل امام يازدهم فرستاد تا وى را تحت نظر قرار دهند ( ( 105 ) ) . وى نيز به حسن بن ابى شوارب ، قاضى القضاة خود دستور داد تا ده نفر از افراد مورد اعتماد را به اين وظيفه بگمارد ( ( 106 ) ) . چون امام عسكرى ( ع ) در هشتم ربيع الاول 260 / اول ژانويه 874 رحلت كرد ، خليفه هيئتى را جهت وارسى منزلش اعزام نمود . آنها همهء دارايى او را مهر و موم كردند و سپس در جستجوى پسرش شدند و اين وظيفه را تا آنجا پيش بردند كه حتى زنان و كنيزان را از جهت باردارى مورد معاينه قرار مىدادند ( ( 107 ) ) .
با آنكه تحقيقات اوليه براى معتمد ثابت كرد كه امام عسكرى ( ع ) فرزندى از خود باقى نگذاشته ، اكثريت وسيعى از اماميه معتقد شدند كه در حقيقت آن حضرت داراى فرزندى هست ( ( 108 ) ) . بنا به مآخذ اماميه ، جعفر ، برادر امام عسكرى ( ع ) ، كه ادعاى امامت كرده و كوشيده بود تا خود را جانشين برادر قلمداد كند ، اعتقادات اماميه را به وجود جانشين امام يازدهم به مقامات دولتى گزارش كرد .
صدوق خبر مىدهد ، عدهاى از اهالى قم ، كه در ميان آنها محمد بن جعفر حميرى قرار داشت ، بدون آنكه از وفات امام عسكرى ( ع ) مطلع باشند وارد سامرا شدند و استفتائات و وجوهاتى به همراه داشتند . در آنجا خبر رحلت امام عسكرى ( ع ) را شنيدند و ايشان را بسوى جعفر هدايت كردند . آنها جعفر را ملاقات كردند و خواستار شركت در مراسمى كه پيشتر در اين قبيل مواقع پيش مىآمد شدند . اين عده از جعفر پرسيدند به آنها بگويد چه مقدار پول با خود آوردهاند و چه كسى اين وجوهات را به آنها داده است . جعفر پاسخ داد كه او پيشگو و فال بين نبوده و