مطالعه حكايات تاريخى و شرحهايى كه درباره غيبت صغراى امام دوازدهم و ظهور آن حضرت نوشته شده نشان مىدهد كه امام عسكرى ( ع ) نخست پسر خود را در سامرا و سپس در مدينه پنهان كرد . امام دوازدهم در مدينه تحت سرپرستى مادر بزرگ پدرى خود زندگى كرد . بنا به نقل صدوق ، امام عسكرى ( ع ) چهل روز پس از تولد فرزندش او را به مكان نامعلومى فرستاد و آنگاه وى به مادرش بازگردانده شد ( ( 100 ) ) .
بنا به روايت مسعودى ، امام عسكرى ( ع ) سه روز بعد در سال 259 / 873 از حديث مادر خود درخواست كرد تا به حج مشرف شود ( ( 101 ) ) . وى وضعيت بحرانى خود را براى مادر تشريح نمود و او را به كمال ، راهنمايى كرد و پسرش را با او فرستاد . اكنون پسر از پدر ودايع امامت ، نام اعظم خدا ، وراثت و اسلحه را دريافت داشته بود . از آن پس حديث و نوادهاش تحت حفاظت احمد بن محمد بن - مطهر ، يار صميمى و نزديك امام يازدهم به مكه رفتند . به نظر مىرسد آنان پس از برگزارى مناسك حج به مدينه عزيمت كرده باشند و آن را محل اختفاى امام دوازدهم قرار دادهاند .
بسيارى از روايات تاريخى ما را به پذيرش توضيحات فوق در زندگى دوران صباوت امام دوازدهم سوق مىدهد . چنان كه ديديم ، زمانى ابو هاشم جعفرى از امام عسكرى ( ع ) درباره جانشين حضرتش پرسيد : « پس از وفات سراغ جانشين شما در كجا بايد گرفت » ، امام عسكرى ( ع ) پاسخ داد : « در مدينه » . در خبر ديگرى آمده است محل اقامت قائم در مدينه خواهد بود كه سى نفر از ياران صميمى آن حضرت وى را احاطه كردهاند ( ( 102 ) ) . تمام احاديث مربوط به قيام قائم حاكى از آن است كه اين امر در مكه رخ خواهد داد ( ( 103 ) ) . مآخذ اماميه متذكر مىشوند كه امام دوازدهم حضرت قائم هر سال به مكه مىروند ( ( 104 ) ) . چنين شواهدى حكايت از آن دارد كه امام دوازدهم در ناحيهاى نه چندان دور از مكه و شايد در مدينه اقامت داشتهاند .
امام عسكرى ( ع ) بعنوان تقيه ، وصايت خود را تنها به مادرش ، حديث ، ظاهر كرد و هيچگاه آشكارا جانشينى براى خود معرفى نكرد . بيشترين احتمال اين است كه امام دوازدهم بخش عمده دوران صباوت خود را در مدينه گذرانده باشد ، زيرا
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 124
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص١٢٤