فقط يازده گروه را مىشمرد ( ( 11 ) ) . با وجود اين ، مطالعهاى بر ادعاهاى اين فرق نشان مىدهد كه ظاهرا فقط به پنج فرقه عمده تقسيم مىشوند . در عين حال ، هر يك از اينها نيز متعاقبا بر مبناى مباحث كلامى و حديثى مورد استفاده در ادعاهايشان انشعاب مىيابند . به هر حال به نظر مىرسد ارائه دعاوى عمده اين فرق در مورد درك مفهوم روشنى از امامت از اهميت شايانى برخوردار باشد .
2 - 1 . انشعاب اول : واقفه ، در مورد امام عسكرى ( ع )
آنچه افراد اين فرقه را به هم مىپيوست اعتقاد آنان به اين مطلب بود كه امام يازدهم حضرت عسكرى ( ع ) ، قائم مهدى است ، گرچه در كيفيت آن با هم اختلاف نظر داشتند .
1 . نخستين فرقه از اين انشعاب چنين مىپنداشتند كه امام عسكرى ( ع ) از دنيا نرفته است ، بلكه در پرده غيبت بسر مىبرد ( ( 12 ) ) . فرض آنها بر مبناى احاديثى استوار بود كه از امامان پيشين روايت شده است كه مىگويند هيچ امامى تا آشكارا پسر خود را به جانشينى معرفى نكند از دنيا نمىرود ، زيرا زمين بدون حجت نمىتواند باشد ( ( 13 ) ) . گرچه مردم ناچار به پذيرش امامت مدعيان نبودند ، لكن مىبايست از امامت حضرت عسكرى ( ع ) كه امام قبلى با وصايت ، امامت او را تأييد كرده آگاه باشند . آنان نيز بر اين حديث تكيه مىكردند كه قائم دو غيبت دارد . بنابراين ، چون امام عسكرى ( ع ) آشكارا پسرى را به جاى نگذاشته و زمين هم نمىتواند حتى براى ساعتى خالى از حجت باشد ، اين ادعا كه او نمرده بلكه غائب شده و قائم حقيقى است ، درست جلوهگر مىشود . اين نخستين غيبت اوست و پس از آن دوباره قيام خواهد كرد . از اينرو ، چون قيام او شناخته شود ، خود را ديگر بار در غيبت دوم پنهان مىكند ( ( 14 ) ) .
اينان در مجادلات خود با مخالفان مىكوشيدند تا خويش را از آن دسته از اماميه كه در امام هفتم موسى كاظم ( ع ) ( 183 / 799 ) متوقف شدند و مدعى شدند كه او قائم مهدى است متمايز سازند و آنان را بخاطر توقف در امام كاظم ( ع ) خطا كار مىپنداشتند . اين گروه خاطر نشان مىكردند كه امام هفتم از دنيا رفته