دقيقا او را تحت نظر داشته باشند . سپس خليفه پزشكان و قاضى القضاة را به همراه ده نفر از معتمدان خود به منزل امام عسكرى ( ع ) فرستاده تا در كنار او بوده و وضعيت و شرايط وى را مستمرا در خانه مشاهده كنند . بيمارى امام عسكرى شديدتر شد و آن حضرت در هشتم ربيع الاول 260 / اول ژانويه 874 ، در گذشت .
معتمد ، ابو عيسى بن متوكل را فرستاد تا بر جنازه امام عسكرى ( ع ) نماز گزارد . پس از انجام مراسم ، امام عسكرى ( ع ) در محدوده منزل خود در سر من - رأى ( سامرا ) در جوار پدرش به خاك سپرده شد ( ( 4 ) ) .
طبق مآخذ قديم اماميه ، امام عسكرى ( ع ) آشكارا پسرش را معرفى ننمود و جانشين خود را بطور علنى منصوب نكرد ( ( 5 ) ) . شيخ مفيد مىنويسد اماميه از ستم عباسيان بستوه آمده بودند . خليفه معتمد در جستجوى فرزند امام عسكرى ( ع ) بود و به هر نحو ممكن مىكوشيد تا او را دستگير كند . بعلاوه ، ديدگاههاى شيعه اماميه درباره او در همه جا نشر مىيافت ، و اين مطلب شهرت يافته بود كه آنان در انتظار قيام اويند . به همين دليل ، امام عسكرى ( ع ) در طول زندگى خود فرزندش را نشان نداد ، و حتى او را به بخش عظيمى از پيروان خويش معرفى نكرد ( ( 6 ) ) .
چون از خصوصيات شيعه اماميه ، كه آنان را از فرق ديگر اسلامى متمايز مىسازد اين است كه هر امام توسط امام قبلى معرفى مىشود ، به نظر مىرسد شيعيان پس از رحلت امام عسكرى ( ع ) خود را در وضعيت بحرانى يافته باشند ، زيرا آن حضرت جانشين خود را آشكارا منصوب نكرده بود . در ميان احاديث به ذكر چند روايت مىپردازيم : زمين نمىتواند از حجت خالى باشد ( ( 7 ) ) ، امامت پس از امام حسن ( ع ) و امام حسين ( ع ) به دو برادر نمىرسد ، امامت مختص فرزندان على بن - حسين است ( ( 8 ) ) ، امام جانشين خود را مىشناسد و تا وصايت را به او نسپارد چشم از جهان فرو نمىبندد ( ( 9 ) ) ، امامت به فرزند ذكور ارشد امام قبلى تعلق دارد ( ( 10 ) ) .
اين احاديث را بخش عظيمى از اماميه پذيرفتهاند ، و تفسير آنان از اين احاديث ايشان را به ديدگاههاى مختلفى رهنمون كرده است ، كه به نوبه خود تقسيمات جديدى را در ميان اماميه به جاى گذاشته است .
سعد قمى پانزده گروه را در اين رابطه مىشمارد ، درحالىكه نوبختى و مفيد بر عدد چهارده اتفاق نظر دارند . مسعودى بيست فرقه آورده است ، در صورتى كه شهرستانى
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 102
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص١٠٢