داده است ، 1 ، در سال 272 ه - بدرود زندگى گفته ، كتابهاى بسيارى در ستاره شناسى ، هيئت افلاك تأليف نموده است ، از جمله : كتاب الالوف مىباشد - كه ابن النديم آن را به همين نام ضبط كرده ، و مىگويد در هشت مقاله است . بيشتر مورخانى كه از ابو معشر و تأليفات او ياد مىكنند اين كتاب او را به اين نام نوشتهاند ، تنها ابو ريحان بيرونى 2 اين كتاب را بنام : « كتاب الالوف فى بيوت العبادات » گفته . و در كتاب منتخب صوان الحكمهء سجزى ( ورق 66 ) عبارتى از اين كتاب نقل كرده ، و همان عبارت را عينا ابن جلجل آورده و آن را بكتاب الالوف نسبت داده است ، اما منتخب صوان الحكمه مىگويد : اين عبارت از كتاب : « اخبار الامم السالفه من المغربيين » است ، و غرض از مغربيان ملتها و اقوامى مىباشند كه در غرب كشور اسلام زندگى مىكردهاند مانند : يونانيان ، روميان و غير هم كه در نيمكرهء غربى زيست مىكنند ، بنا بر اين تفسير ، اين نام را كه منتخب صوان الحكمه يكتاب ابو معشر داده با موضوع آن كتاب مناسبت دارد ، و گويا اين نام را از مندرجات خود آن كتاب گرفته است .
و صاحب كشف الظنون اين كتاب را بنام : « كتاب الالوف ، فيه الهياكل و البنيان العظيم ، الذى يحدث بناء و ها فى العالم فى كل الف عام » معرفى نموده است ، اين عنوان در كتاب مروج الذهب مسعودى متوفى بسال 345 ه . آمده است ، مسعودى ضمن توصيف جامع بزرگ دمشق مىگويد : اين جامع در دوران بت پرستى رومان بتكده بوده و مىگويد :
شرح
( 1 ) - قفطى مىگويد : « سند بن على نسخه از : كتاب المدخل الكبير را كه در علم نجوم است - به ابو معشر اهدا كرد ، و ابو معشر آن را بعنوان يكى از تأليفات خود معرفى نمود ، و همچنين : كتاب المواليد - در هفت مقاله ، و كتاب القرانات ، و كتاب زيج القرانات ، همه از تأليفات سند بن على بوده ، كه ابو معشر به خود نسبت داده است . زيرا ابو معشر در كبر سن علم نجوم را فراگرفت ، و اندازهء دانش او بنگارش چنين كتابى نمىرسيده است » .
سند بن على يكى از ستارهشناسان عهد مأمون بوده و در بغداد مىزيسته و از قوم يهود بوده است . قفطى عفوا اين افسانه را در ذيل مطالب خود گفته و آن را بگويندهء مجهولى نسبت داده است ؛ بيگمان گوينده مىخواسته است از بزرگوارى و عظمت علمى ابو معشر بكاهد اما اين نسبت بابو معشر - كه در جهان عصر خودش و در اعصار بعد بعنوان پيشواى علماى علم الفلك شناخته شده ، و بيش از چهل كتاب در موضوعات فلكى و نجومى نوشته ، و كسى در نسبت آن كتابها به وى هيچ ترديد روا نداشته - ناروا و دروغ است . مترجم
( 2 ) - آثار الباقيه - ص 205