تعليقات مترجم
ص 76 سطر 23 : فنون چهارگانه طبى :
گويا فواد سيد ميانه « فنون چهارگانه طبى » و « فنون چهارگانه حكمت » خلط كرده است ، زيرا فنون چهارگانه طبى عبارت است از : علم شناخت بيماريها ، علم العلاج يا علم درمان بيماريها ، علم شناخت دارو ، علم تشريح اعضاء آدمى و حيوان ، و فنون چهارگانه حكمت عبارت مىباشد از :
علم تعليمى ، طبيعى ، الهى ، منطقى 1
ص : 78 سطر 6 : كتاب ( الحشائش ) يا « هيولى علاج الطب » :
اين كتاب را - چنان كه ابن جلجل در متن گفته است - اصطفن بن بسيل ترجمان در روزگار خليفه عباسى المتوكل على اللّه از يونانى به زبان عربى ترجمه كرد ولى ترجمه او نواقصى داشت زيرا اصطفن نام بسيارى از گياهان را در زبان عربى نيافته و در ترجمه عينا نامهاى يونانى را ذكر كرده بود ، و حنين بن اسحق بار ديگر آن را به عربى ترجمه كرده و يا اينكه ترجمهء اصطفن را اصلاح و تكميل نموده و روايت آن را بشاگردان اجازه داد .
و چنان كه ابن جلجل افزوده است : نسخهء اصل يونانى اين كتاب بار ديگر در حدود سال 337 هجرى در عهد خلافت الناصر عبد الرحمن محمد خليفه اموى به اسپانيا - اندلس - رسيد ، و نيكولا الراهب به يارى چند تن از پزشكان دانشمند دربار خليفهء مزبور در شهر قرطبه در سال 340 هجرى آن كتاب را از يونانى به عربى ترجمه كردند .
آنچه كه در منابع متداوله مشهور و معروف است همين سه ترجمه است . اما كتاب الحشائش ترجمه و اصلاح ديگرى دارد كه چهارمين ترجمه مىباشد و در هيچيك از منابع سخنى درباره اين ترجمه بميان نيامده و نسخه آن نيز منحصربهفرد مىباشد
شرح
( 1 ) - نقل از كتاب : « فرق الطب » خجندى