و خداوند آن را سنّت قرار داد و وقت گزاردن مناسك حج فرمود تا روز قيامت . و اما پيامبران : آدم و نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمّد صلّى اللّه عليه و آله و عليهم اجمعين و ديگر غير از انبياء نيز در چنين ايامى حج به جا آوردهاند ، و اين سنّت شد براى اولاد ايشان تا روز رستاخيز . »
و به اين دليل حج را در اين وقت مبارك قرار داد نه در غير آن .
( 1 )
كلام فيليپ حتى در حج
و سزاوار و قابل ذكر است كه اين بحث را با كلام دكتر فيليپ حتى دربارهء حج به پايان رسانيم :
« هميشه از روزگاران قديم اسم حج بزرگترين نيروى وحدتزاى اسلام و مؤثرترين وسيلهء ارتباط عمومى مؤمنان بوده و هست . حج هر مسلمان توانگرى را وادار مىكند كه در عمر خود يك بار جهانگردى كند . تأثير اجتماعى اين كار را در برادران مؤمن كه از اقطار جهان مىآيند و نيز اهميت فوق العادهء آن را انكار نمىتوان كرد . حج به زنگى و بربر و حبشى و ايرانى و ترك و عرب ، غنى يا فقير و از طبقهء بالا و پايين فرصت مىدهد كه برادروار و برابر بر زمين ايمان و دين گرد آيند . از ميان همهء اديان جهان اين امتياز خاص اسلام است كه بيش از هر ملت ديگرى در نابود ساختن فواصل نژادى و رنگى و قومى لااقل در حدود اجتماعات مسلمان توفيق به دست آورده است . فقط يك فاصله بجاست و همان است كه مؤمنان را از بقيهء مردم جدا مىكند .
بىگفتگو اجتماعات حج در حصول اين نتيجه سهم مؤثرى داشته است . بعلاوه مراسم حج فرصتى ديگر ايجاد كرده است تا افكار و عقايد دينى ميان كسانى كه از مناطق دور دست مىآيند و در كشورشان وسايل ارتباط جديد نيست و