( 1 )
10 . علم نجوم :
از علوم پيشرفته در اين عصر علم نجوم بود . از متخصصين آن مأمون عباسى بود .
اينها بعضى از علومى بود كه در آن زمان گسترش پيدا كرده بود ، و نمونهء آزادى فكرى و دگرگونى علمى در زمان امام رضا عليه السلام را نشان مىدهد .
( 2 )
مراكز علمى
اما مراكز علمى آن زمان به شرح زير است :
( 3 )
1 . بغداد :
بغداد يكى از شهرهاى بزرگ علمى در جهان اسلام بود . همان گونه كه اشاره كرديم ، بغداد پايتخت كشور اسلامى و مهد علم بود و در آن انواع فرهنگهاى عاليه و مؤسسات علمى و مدارس و بيت الحكمهها و مكاتب عام و خاص وجود داشت .
( 4 )
2 . يثرب :
اما يثرب از مهمترين مراكز علمى در اسلام بود زيرا مدرسهء اهل بيت عليهم السلام در آنجا تشكيل شده و سران فقها و علما را در خود جاى داده بود كه در تدوين احاديث ائمّهء هدى عليهم السلام مىكوشيدند ، مخصوصا در رابطه با احاديث خاص خودشان در فقه به اعتبار نظام متكامل در اسلام ، همان گونه كه در يثرب مدرسهء تابعين تشكيل شده بود كه مدرسهء فقهيهاى بود و قصدشان اين بود كه آنچه را از صحابه در فقه مىشنوند بنويسند .