جغرافيايى تمام جهان كشيده شود ، و آن را « نقشهء مأمون » ( الصورة المأمونيه ) ناميدند و اين اولين نقشهء جهان بود كه در زمان عباسيان كشيده شد . همين طور او دستور داد رصدخانهاى تأسيس شود كه در يكى از محلات بغداد تأسيس شد و به آن « شماسيه » مىگفتند . « 1 »
( 1 )
علوم مهم
اما علومى كه در آن عصر تحقيق در بارهء آنها اهميت داشت علوم قرآنى بود كه علما در تحقيق و تدريس آن خاضع هستند و آن عبارت است از :
( 2 )
1 . تفسير :
مراد از تفسير آيات قرآن كريم ، روشن كردن معانى آنها و بيان ناسخ و منسوخ ، و مطلق و مقيّد ، و عام و خاص و غير آنهاست . و مفسران در تفسيرشان به دو طريق روى آوردند :
اول : تفسير به مأثور ، يعنى تفسير قرآن كريم به آنچه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و ائمّهء طيبين نقل شده ، و اين است آن روشى كه بيشتر مفسرين بزرگ شيعه مانند تفسير قمى و برهان و عسكرى و غير آن برگزيدهاند و استدلال شيعه به آن است ، زيرا ائمّه عليهم السلام مخصوص به علم قرآن و عالم به تفسير آن هستند . امام باقر عليه السلام مىفرمايد : « هيچ كس نمىتواند مدعى باشد كه تمام ظاهر و باطن قرآن نزد اوست غير از اوصيا . » « 2 »
تفسير قرآن جايز نيست مگر به نقل صحيح از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و
هامش
( 1 ) عصر المأمون ، ج 1 ، ص 375 .
( 2 ) التبيان ، ج 1 ، ص 4 .