براى تو ، ماه مقنّع وقتى طلوع مىكند فريبى بيش نيست كه آن را معمّم كرده است .
و از كيفيت ساختن آن ماه اشارهاى به مصادر آن نشده و چيزى به دست ما نرسيده است و اينكه با چه دستگاهى آن را ساختهاند . همين طور اشاره نشده است به كشور و جايى كه اين ماه در آن ساخته شده است . بيشتر گمان اين است كه در بغداد پايتخت حكومت عباسى آن زمان بوده است . به هر حال ساختن اين ماه از بزرگترين كارهاى علمى تحقق يافته در آن زمان است ، كما اينكه نمونهء ديگرى از پيشرفت علم در آن زمان بكارگيرى بلور در ساختن كشتى است كه اغلب مورّخان بر اين موضوع تصريح كردهاند .
( 1 )
انجمنهاى علمى و كتابخانهها
دولت عباسى انجمنهاى علمى و كتابخانههايى در بغداد تأسيس كرد كه علماى اسلامى و غير اسلامى ممكن بود در آن به مطالعه بپردازند . دولت حدود سى مدرسهء عالى ايجاد كرد كه مشهورترين آنها مدرسهء نظاميه بود . بعلاوه در آن مدارس ، كتابخانههاى عمومى تأسيس كرد كه مهمترين آنها بيت الحكمه است .
( 2 )
بيت الحكمه
هارون الرشيد كتابخانهء شخصى خود را به آنجا منتقل كرد و كتابهايى را كه از پدرش مهدى و از پدر بزرگش منصور جمع كرده بود به آن اضافه كرد .
سپس در زمان مأمون از امير سامانى بعضى كتابهاى فلسفى و علمى را طلب