تعيين كند ، و چشم نمىتواند بر او احاطه كند . او بزرگتر از آن است كه وصف كنندگان توصيفش كنند و برتر از آن است كه چگونگى او را بتوان بيان كرد . بعيد است در نزديك بودنش ، و نزديك است در دور بودنش . به وچودآورندهء چگونگى است ، پس به او گفته نمىشود چگونه است ؟ او اين را تعيين مىكند . به او گفته نمىشود كجاست ؟ زيرا او مبدع چگونگى و كجايى است .
( 1 ) اى فتح ، هر جسمى غذا مىخورد مگر خالق رازق كه اجسام را به وجود مىآورد . و او جسم نيست و صورت نيست و قابل تجزيه نيست و محدود نيست ، نه زياد مىشود و نه كاهش مىيابد . او برتر از آن است كه جزء چيزى باشد ، و او لطيف ، خبير ، سميع ، بصير ، واحد ، احد و صمد است . او نه زاييده شده است و نه مىزايد و نه براى او شريكى است . ايجاد كنندهء اشياء است و مجسّم اجسام و مصوّر صور . اگر آن طورى بود كه مشبّهه مىگويند ، نه خالق از مخلوق شناخته مىشد و نه رازق از مرزوق و نه ايجادكننده از ايجاد شده . به هر حال او پديدآورنده است ، و فرقى بايد بين او و چيزهايى كه به آنها جسم و شكل داده و ايجاد كرده است باشد ، زيرا او شبيه به چيزى نيست .
فتح پرسيد : خدا يكى است و انسان هم يكى است ، آيا تشابهى در وحدانيّت آنها نيست ؟
امام اين شبهه را رد كرد و گفت : غير ممكن است ! خدا تو را ثابت قدم نگه دارد . تشابه در معانى است . و اما اسماء ، پس آن يكى است كه دلالت بر مسمّى مىكند . همينطور وقتى ما مىگوييم انسان يكى است خبر مىدهيم كه جسم انسان يكى است نه دو تا ، و انسان بنفسه يكى نيست زيرا او تركيبى از اعضاى مختلف است كه يكى نيست و آن اجزاء مجزاست كه با هم يكى نيست ، خون او غير از گوشت اوست و گوشت او غير از خون اوست و اعصاب او غير از رگهاى اوست و موى او غير از پوست اوست و سياهى او غير از سفيدى اوست
حياة الامام علي بن موسى الرضا ( ع ) ( پژوهشى دقيق در زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 413
مساهمون: الشيخ باقر شريف القرشي
ص٤١٣