و ثروتمند است . يك يا دو مشت براى بذر خارج مىشود . اين به اين دليل است كه خدا نمىخواهد به هيچ كس بيش از اندازهء گنجايشش تحميل كند . و او براى بندگانش هيچ چيز بيش از توانايىشان مقرر نمىكند . وسق ( يك بار شتر ) معادل 60 صاع است ، صاع شش رطل است ، رطل چهار مد است ، مد معادل دو ربع رطل عراقى است . امام صادق عليه السّلام فرمود : مد معادل نه رطل عراقى يا شش رطل مدينهاى است . »
( 1 ) در اين عبارت ، امام عليه السّلام زكات مقرر در اين چهار گروه را ارائه داده است كه گندم ، جو ، خرما و كشمش است . زكات بر اين دسته واجب است ، اما زكات بر بقيهء گروهها مستحبى است . پس اين بيان امام عليه السّلام كه مىفرمايد « و هر بذرى كه از زمين به دست مىآيد » ملحق به چهار گروه است و ظاهرا زكات بر آنها هم لازم است . اما اينجا تعدادى روايات موثّق هست كه دلالت مىكند كه زكات واجب نيست بر بذر مگر بر چهار گروه . اما ( بيان امام ) كه به عنوان مستحب توصيه شده ، و اين يك منبع نقل رواياتى است همانطور كه فقها مىگويند .
( 2 ) زكات بر چهار گروه مقرر شده است وقتى كه به كمترين مقدار نصاب برسد كه پنج وسق است كه اكنون اين به هشتصد و چهل و هشت كيلوگرم تخمين زده مىشود . « 1 » مقدارى كه بايد زكات از آن گروه گرفته شود ، عشر يا يك دهم است و آن وقتى است كه آنها با آب روان و باران مشروب شوند .
يك بيستم زكات واجب است وقتى كه با چرخ پارسيان يا پمپآب يا امثال آن مشروب شوند . زكات واجب است به كسى كه به چنين مقدارى از محصول برسد ، اعم از اينكه كشاورز يا مالك زمين باشد ، ثروتمند يا فقير .
امام عليه السّلام فرموده است : « اما زكات فطره يك فريضهء مذهبى است
هامش
( 1 ) منهاج الصالحين ، ج 1 ، ص 266 .