امّا چيزى كه عمران صابى سؤال كرد ، اول چيز و اول مادّهاى است كه خدا همه چيز را از آن آفريده است . چيزى كه او از آن سؤال كرد وجود خداى خالق متعال نبود ، به اين دليل كه وجود خدا به آسانى به وسيلهء آنهايى كه با خبر بودند و اراده مىكردند ، شناخته شده بود و شكى نداشتند زيرا همهء چيزها در جهان جلوهء وجود خالق آنهاست ، از اين رو غير ممكن است معلول بدون هر علتى وجود داشته باشد . حالا ، اجازه دهيد پاسخ امام عليه السّلام را در مورد اين سؤال بشنويم :
( 1 ) پاسخ سؤال 1 : اما راجع به يكى بودن او . او هميشه يكى بوده است . او نه محدود بوده و نه صفات او اتفاقى است و او هميشه همچنان باقى مىماند .
سپس او مخلوقات مختلفى بدون سابقه با صفات غير مترقبه و حدود مختلف آفريد . نه به واسطهء چيزى كه او تأسيس كرده است و نه به واسطهء چيزى كه او را محدود كرده و نه طبق چيزى كه او تقليد كند يا به عنوان نمونهء قبلى براى آنها بپذيرد . سپس او مخلوقات را به وجود آورد گزيده و ناگزيده ، و مختلف و همسان از نظر شكل و نوع . او آنها را آفريد نه به خاطر احتياج به آنان و نه براى رسيدن به مرتبهاى عالى كه به آن نائل نشده باشد ، و هيچ گونه افزايش يا كاهشى را از اين خلقت براى خود منظور نداشت .
( 2 ) اين مقاله گزارشى از پاسخ امام عليه السّلام به شرح زير به ما مىدهد :
اولا ، خداى متعال يكى است . هيچ چيزى با او نيست . او نه محدود است و نه صفاتش اتفاقى است ، مانند آنهايى كه ممكن الوجودند . او يكى است ، هميشه بوده است و هميشه چنين خواهد بود . وحدانيت او نه عددى است نه كيفى و نه كلى ، بلكه معنى آن اين است كه او متحد با چيزهاى مادّى و غير مادّى نيست .
كاملترينشان را دارد . هيچ موجود ممكنى مانند او نيست ، زيرا آنها را به او نسبت مىدهند همان طورى كه چيزهاى ساخته شده را به سازندهاش نسبت مىدهند ، بنابراين تبارك است خدا .
حياة الامام علي بن موسى الرضا ( ع ) ( پژوهشى دقيق در زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 174
مساهمون: الشيخ باقر شريف القرشي
ص١٧٤