دلدارى مىداد « 1 » .
در مراتب فروتنى آن حضرت ، محمّد بن فضل گفته است : امام رضا عليه السّلام به يكى از غلامان خود در روز عيد فطر ، كه براى آن حضرت دعا مىكرد فرمود : تقبّل اللّه منك و منّا « 2 » سپس آن حضرت برخاست ، و چون روز عيد قربان فرارسيد ، امام به او فرمود : اى فلان ، تقبل اللّه منّا و منك « 3 » . محمّد بن فضل گفته است ، به آن حضرت عرض كردم ، اى فرزند پيامبر در عيد فطر چيزى فرمودى و در اضحى چيزى ديگر ؟ امام فرمود : بلى ، من در روز فطر گفتم تقّبل اللّه منك و منّا زيرا او همان كارى را كه من بهجاى آورده بودم ، انجام داده بود ، و هر دو در عمل مشابهت داشتيم ، و در روز قربان ، به او گفتم : تقبّل اللّه منّا و منك زيرا براى ما مقدور است ، كه اعمال اضحى را برگزار كنيم ، و شايد او نتواند به جاى آورد ، در اين صورت عمل او غير از عمل ما خواهد بود « 4 » .
آرى ، امام رضا عليه السّلام رسالت اخلاقى خود را اينگونه نمايان مىسازد ، و نشان مىدهد كه اين شيوه پيمبر گونهاى است ، كه مىتوان بدان به اوج كمالات انسانى رسيد ، و به سوى بلنداى عظمت واقعى گام برداشت ، و به همين اخلاق و رفتار است ، كه مىتوان اصالت و عمق ايمان و علوّ ذات و بلندى مقام انسان را شناخت .
امام رضا عليه السّلام نظريّه اسلام را ، درباره روابط ميان انسانها ، كه برادران يكديگرند ، با برخى اعمال خود ، كه تراويده از رفتار يك انسان حقيقى است ، بيان مىفرمايد ، آن چنان كه مىتوان دريافت ، كه اسلام از نظر حفظ حقوق جامعه ، و رعايت شرف انسانى ، هر گونه امتياز طبقاتى ، و هر نوع برترىجويى فردى و اجتماعى را لغو كرده است و تنها تفاوتى كه در نظر گرفته است ، فرمانبردارى خدا و نافرمانى اوست .
مردى به امام عليه السّلام عرض مىكند : به خدا سوگند ، در روى زمين ، از حيث نسب كسى از شما برتر نيست .
امام عليه السّلام به آن مرد فرمود : تقوا به آنان برترى داد ، و فرمانبردارى خدا ، آنان را بدان
هامش
( 1 ) - مناقب آل ابى طالب ج 4 ص 362 .
( 2 ) - يعنى خداوند از تو و ما بپذيرد .
( 3 ) - خداوند از ما و تو بپذيرد .
( 4 ) - كافى ج 4 ص 181 .