مأمون به محمّد بن جعفر گفت : پسر برادرت را چگونه ديدى ؟
محمّد گفت : دانشمند است ، در حالى كه من نديدهام ، او نزد اهل علم ، رفت و آمد كند .
مأمون گفت : اين پسر برادر تو ، از آن دسته از اهل بيت است ، كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله درباره آنها فرموده است ، « ألا إنّ أبرار عترتي . و اطالب ارومتى ، احلم النّاس صغارا ، أعلمهم كبارا لا تعلّموهم فانّهم أعلم منكم و لا يخرجونكم من باب هدى و لا يدخلونكم من باب ضلال » « 1 » . يعنى : « آگاه باشيد ، نيكان فرزندان من ، و پاكيزگان نسل من ، در خردى از همه شكيباتر و خردمندتر ، و در بزرگى از همه داناترند ، به آنها علم نياموزيد ، زيرا آنها از شما داناترند ، آنان شما را از راه هدايت ، بيرون نمىبرند ، و در طريق گمراهى وارد نمىكنند » .
ابن اثير مىنويسد : او ( مأمون ) در فرزندان عبّاس و علىّ عليه السّلام نظر كرد ، هيچ كدام را برتر و پرهيزگارتر و دانشمندتر از او ( امام رضا عليه السّلام ) نيافت « 2 » .
ما براى اثبات برترى علمى امام رضا عليه السّلام بر ديگر مردمان ، نيازى به گواهى هيچ كس نداريم ، بلكه كافى است به كتابهاى حديث ، نظر اندازيم ، كه پر است از تعاليم و بيانات آن حضرت در علوم و فنون مختلف به نحوى كه هر انسانى در هر مرتبه از علم و معرفت باشد ، گزيرى ندارد ، جز اين كه در برابر مقام شامخ علمى آن حضرت ، احساس حقارت و قصور كند .
روش اخلاقى و انسانى امام عليه السّلام
اخلاق ، يكى از عناصر مهمّ شخصيّت انسان است ، و كاشف كيفيّت ذات ، و حاكى درون او است ، و درجه رسوخ ايمان را در او نشان مىدهد .
امام رضا عليه السّلام به اخلاقى عالى و ممتاز ، آراسته بود ، و بدين سبب دوستى عامّ و خاصّ را ، به خود جلب فرموده بود ، همچنين انسانيّت آن حضرت ، يگانه و بىمانند ، و در
هامش
( 1 ) - عيون اخبار الرّضا ج 1 ص 203 .
( 2 ) - ابن اثير ج 5 ص 183 .