زندگانى امام رضا عليه السّلام از نظر تاريخى و فكرى است ، و ما كوشيدهايم وقايع را همان گونه كه مورّخان و تذكرهنويسان نقل كردهاند ، بيان كنيم هرچند روايات آنها در برخى موارد خالى از تناقض نيست ، همچنين سعى كردهايم ، در پژوهش و نقد اين اخبار با كمال امانت و اخلاص از روشهاى علمى پيروى كنيم ، و هيچ منظورى جز دسترسى به حقايقى پيراسته از دروغ و تحريف نداشته باشيم ، و در بيان موضوع و آثار و پديدههاى آن ، جز به ذكر دلايل قطعى نپردازيم ، همچنين بر اين بودهايم كه درباره زندگى فكرى امام عليه السّلام با جنبههاى گوناگونى كه دارد ، نظر ما كوتاه و گذرا باشد ، و به طور فشرده ، خواننده را به عطايا و آثار پرارج فكرى ، كه آن بزرگوار در دسترس انسانيّت قرار داده است آگاه گردانيم .
من هرگز نمىتوانم ادّعا كنم كه تمام دلائل بزرگى و عظمتى را كه بر شخصيّت امام عليه السّلام احاطه دارد به رشته نگارش درآوردهام ، بلكه آنچه در اين مجموعه گرد آمده پژوهشى است كوتاه كه به مقتضاى شرايط خاصّى انجام گرفته ، و غرض اصلى بررسى موضوع ولايتعهدى آن حضرت بوده كه مأمون آن را بر حسب ضرورتهاى سياسى ويژهاى كه موقعيّت حكومت در آن زمان ايجاب و به آن بزرگوار تحميل كرده است ، ليكن عدم وجود مجموعهاى مستقلّ مشتمل بر بررسى زندگانى آن امام بزرگوار عليه السّلام مرا وادار كرد كه بحث خود را گسترش دهم و جنبههاى مهمّى را از شخصيّت آن حضرت كه شرح آن در اين بررسى ضرورى بود عرضه بدارم . آرزومندم اين كار من تجربهاى موفّق براى بررسيهاى بيشتر و پژوهشهاى گستردهتر در اين باره باشد ، همچنين اميدوارم همه كوشش و توانى را كه در اختيار داشتهام در راه تحقيق و تنظيم و عرضه مطالب به كار برده باشم ، و از خداوند دوام يارى و توفيق را خواستارم . و او مرا بس است كه او خوب نگهدارى است .
بيروت 20 جمادى الأولى 1393 20 ژوئن 1973 محمّد جواد فضل اللّه
الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 278
مساهمون: محمدجواد فضل الله
ص٢٧٨