و فرمود : هر كس محاسبه نفس خويش كند سود برد و هركس از آن غفلت كند دچار زيان شود ، و هركس بيمناك باشد ايمنى يابد ، و آنكه از گذشت روزگار عبرت گيرد داراى بينش شود ، و هر كه از بينش برخوردار باشد داراى فهم شود و آنكه داراى فهم است عالم و دانشور است . آن كس كه نادان را دوستدار شود در رنج افتد ، بهترين دارايى آن است كه آبروى آدمى بدان نگهدارى شود ، و برترين خرد اين است كه انسان خويشتن را بشناسد . مؤمن اگر خشمگين شود خشم او وى را از طريق حقّ بيرون نمىبرد ، و اگر خوشحالى و رضامندى يابد اين خرسندى او را دچار باطل نمىسازد ، و هنگامى كه قدرت و غلبه مىيابد بيشتر از آنچه حق دارد نمىگيرد .
و فرمود : هر كس خوبيهايى دارد به آنها ستوده مىشود و نيازى به خودستايى ندارد .
و فرمود : هر كس از نظر تو درباره اصلاح حال خودش پيروى نمىكند تو هم به نظر او اعتنا مكن ، و هر كس كارى را از طريق خودش دنبال كند دچار لغزش نمىشود ، و اگر لغزيد بيچاره نمىشود .
و فرمود عليه السّلام دلها را رغبت و نفرت ، و نشاط و سستى است هنگامى كه دل ميل و اقبال مىكند بينش و ادراك دارد و زمانى كه نفرت و بىميلى دارد ، افسرده و ناتوان است از اين رو دل را هنگامى كه اقبال و نشاط دارد به كار گيريد و زمانى كه سست و بىميل است او را رها كنيد .
و فرمود : پادشاه را با بيم ، و دوست را با فروتنى ، و دشمن را با خوددارى و پرهيز و توده مردم را با گشادهرويى همنشينى كنيد .
و فرمود : مرگ براى آرزوها آفت ، و نيكوكارى ، براى دورانديش غنيمت ، و كوتاهى و اهمال براى توانگران مصيبت است ، بخل آبرو را از ميان مىبرد ، و دوستى ، ناخشنوديها پديد مىآورد ، برترين و گراميترين خويها بهجا آوردن كار نيك و دستگيرى ستمديدگان ، و تحقّق آرزوى آرزومندان و فراهم آوردن اميد اميدواران است و ديگر در زندگى دوستان بسيار و براى پس از مرگ گريهكنندگان زياد به دست آوردن است .
و فرمود : گمان خود را نسبت به خدا نيكو كن ، زيرا هر كس گمانش به خدا نيكو باشد خداوند مانند گمانش با او رفتار خواهد كرد ، و هر كسى به روزى اندك خشنود باشد ، عمل اندك او پذيرفته است ، و كسى كه به اندكى از حلال خرسند باشد ، رنج او كم و
الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 275
مساهمون: محمدجواد فضل الله
ص٢٧٥