داده و فرموده است
الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ
« 1 » و مراد از تسريح به احسان طلاق سوّم است كه مرد با انجام دادن آن مرتكب عملى مىشود كه خدا آن را مكروه و ناخوش داشته ، و موجب اين است كه پس از آن خداوند آن را به او حرام گرداند و تا هنگامى كه زن به ازدواج ديگرى درنيايد و پس از آن از او طلاق نگيرد ، نكاح او برايش جايز نباشد و نيز براى اين است كه طلاق را سبك و ناچيز نشمارند و آن را وسيلهاى براى زيان رسانيدن به زنان قرار ندهند .
اينگونه توجيهات كه علّت و حكمت برخى احكام را كه بويژه درباره روابط زناشويى است روشن مىكند ، نمايانگر نهايت اهتمام و توجّهى است كه اسلام درباره تنظيم و حفظ سلامت اين روابط دارد ، و مىكوشد آن را براساس فضيلتهاى انسانى و بر پايه حفظ حقوق هر دو طرف ازدواج قرار دهد .
درباره تقسيم ثروت از طريق ميراث ميان مرد و زن ، و دو برابر بودن حقّ مرد نسبت به زن ، امام عليه السّلام حكمت آن را چنين بيان مىفرمايد :
علّت اين كه از ميراث به زن نيم آنچه به مرد مىرسد داده مىشود ، اين است كه زن و مرد هنگامى كه ازدواج مىكنند زن گيرنده و شوهر دهنده است ، از اين رو به مردان اين زيادتى داده شده است .
و علّت ديگر اين كه بهره مرد از ميراث ، دو برابر زن قرار داده شده اين است كه زن عائله مرد است و اگر نيازمند شود بر مرد است كه نياز او را برآورد ، همچنان كه نفقه او بر مرد واجب است ، در حالى كه نفقه مرد بر عهده زن نيست و در صورت نياز هزينه او را زن تأمين نمىكند ، از اين رو خداوند متعال بهره مرد را افزون ساخته و در اين باره فرموده است :
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
« 2 » .
امام عليه السّلام با ذكر اين دو علّت ، رعايت اصل توازن و عدالت را در اسلام از نظر توزيع ثروت و آنچه مربوط به ارث مىباشد بيان مىفرمايد و روشن مىسازد كه چون بار مسؤوليّت نفقه بر عهده مرد گذاشته شده و زن از آن معاف است ناگزير بايد به مرد چيزى
هامش
( 1 ) - بقره / 229 يعنى : طلاق ( طلاقى كه رجوع دارد ) دوبار است ، يا به طور شايسته او را نگاه دارد و يا به نيكى او را رها سازد .
( 2 ) - نساء / 34 يعنى : مردان سرپرستان و كارگزاران زنانند ، به سبب برتريهايى كه خداوند براى برخى نسبت به برخى ديگر قرار داده و به واسطه آنچه از اموال خود خرج ( زنان ) مىكنند .