آشفته خواهد شد ، و ما همگى بر جان خويش بيمناكيم ، او را آگاهى ده كه بازگردد ، مأمون به آن حضرت پيغام داد كه ما شما را زحمت داديم ، و در رنج انداختيم ، و دوست نداريم بيش از اين دچار زحمت شوى ، شما به خانه بازگشت كن ، و كسى كه مطابق مرسوم امامت اين نماز را داشته است ، نماز عيد را با مردم به جاى آورد ، امام عليه السّلام كفشهاى خود را خواست و پوشيد و پس از آن بر مركب سوار شد و به خانه بازگشت فرمود ، و مردم در اين روز دچار پراكندگى شدند و نتوانستند در نماز عيد اجتماع كنند .
بررسى روش امام عليه السّلام در نماز عيد
آرى امام عليه السّلام اراده فرموده بود ، كه شكوه و معنويّت عظيم نماز عيد را بدان بازگرداند ، و آن را از مظاهر فريب ، و پيرايههاى دروغ ، كه از سوى خلفاى جور ، بدان بسته شده بود ، پاك سازد ، همان حاكمانى كه نماز را وسيله بسط قدرت و ايجاد حسّ هيبت و عظمت براى خويش در دلهاى مردم ، قرار داده بودند ، البتّه نمازى را كه امام عليه السّلام درصدد برآمد اصالت شرعى و صورت حقيقى را به آن بازگرداند ، در نزد مردم زمان او شناخته و معهود نبود ، بلكه پديدهاى ناگهانى و دلنشين بود ، كه احساسات مردم را به هيجان مىآورد ، و توجّه آنها را به روش امام عليه السّلام در طرد سنّتهاى معمول و آيينهاى مرسومى كه خلفا پيروى مىكردند جلب مىكرد ، و مردم در اين لحظات از انقلاب روحى والايى برخوردار بودند ، كه ايمان را در دلهاى آنها زنده مىكرد ، و آنان را از پديدههاى دروغين و نادرست دور مىساخت .
بىشكّ اين روش پيامبر گونه امام عليه السّلام دعوت آشكارى بود از امّت اسلام ، تا دستگاهى را كه مستبدّانه و خودسرانه بر ارواح و مقدّرات آنها حكومت مىكند ، بشناسد و ارزيابى كنند ، و هم اشارهاى بود به نادرستى و بطلان اعمال حاكمان ، و بالاخره بيانى بود از واقع احكام اسلامى ، از اين جاست كه مىبينيم فضل بن سهل نزد مأمون مىشتابد ، و او را از دشوارى اوضاع باخبر و برحذر مىدارد ، و او را بيم مىدهد ، كه اگر امام را همين حالا از راه بازنگرداند ، مردم شيفته و دلباخته او مىشوند ، و بر ضدّ حكومت شورش خواهند كرد ، مأمون هم هشدار فضل را مىپذيرد ، و نزد امام عليه السّلام مىفرستد ، و از او مىخواهد كه به خانهاش بازگردد .