اين اندازه بر پايهء قصّه توفان در بين النهرين پديد آمده ، چه زمانى و چگونه شكل پذيرفته است ؟
( ه . ج . ويلز ) مىگويد : بنابر رأى راجع ، عهد قديم ( تورات ) براى نخستين بار در بابل جمع آورى شده است ، آنگاه در قرن پنجم يا چهارم پيش از ميلاد در تاريخ بروز و ظهور كرد ، چرا كه يهود در اثناى « اسارت بابلى » به كمك همديگر تاريخشان را گرد آوردند و آداب خويش را تدوين كردند و در جهت رشد آنها كوشيدند . از اين روى آنان كه به فرمان كوروش دوّم ( 558 - 529 ق . م ) به اورشليم باز گشتند به ملتى بدل شدند كه از حيث روحى و شناخت و آگاهى به كلّى متفاوت از مردمانى بودند كه اسير و دربند از آنجا بيرون آمدند ، چرا كه آنان در آنجا تمدن را از بابليان فرا گرفتند « 1 » .
دانشمندان در سخن از تأثير ادبيات بابلى در تورات دلايل بسيارى ارائه مىدهند ، اگر چه دربارهء زمان و شيوهء آن اختلاف نظر دارند . برخى بر اين باورند كه اين امر در زمان به اسارت گرفتن يهوديان توسط بابليان ( 586 - 539 ق . م ) بوده است ، « 2 » حال آنكه گروهى ديگر معتقدند كه اين امر در قرن هشتم و هفتم پيش از ميلاد ، در زمان رابطهء عملى اسرائيليان با آشوريان صورت پذيرفته ، چرا كه اين قصّهء توفان - چنان كه بر مىآيد - در روايت آغازين در مرجع يهودى وجود نداشت ، زيرا يكى از آن دو ، سه فرزند « لامك » را از دو همسرش « عاده » و « صله » پايه و اساس تقسيمات جنس بشر مىداند ، امّا ديگرى - در نگاه همين روايت - اختراع نبيذ / شراب را بارزترين رخداد زندگى نوح مىداند « 3 » .
همچنين نظر گاه سومى به اين مضمون وجود دارد كه دو روايت ( سومرى و بابلى ) از دير زمان و از طريق منابع سومرى و سامى ، كه در تمامى سرزمينهاى خاور نزديك در قديم منتشر بود ، به ميان بنىاسرائيل راه يافت « 4 » . آن هم تا حدّى كه در ميان تمامى اقوام دست به دست مىشد و در ميان قبايل رواج داشت و هر يك از راويان براى بزرگداشت خاطرهء پيشينيان آن را به گونهاى كه ميل داشت برمىگرفت ، و در بيشتر مواقع در اصل به بنى اسرائيل يا بنى يهودا سرانجام مىپذيرفت ، تا اينكه به مرور زمان در ميان تمامى ملل منطقه
هامش
( 1 ) .H . G . Wells , A short History of the World , Pelican Book , 1965 , p . 73 , 78. ( 2 ) .S . A . Cooke , op . cit . , p . 481.
( 3 ) . سفر پيدايش ، 4 : 20 - 22 ، 5 : 29 ؛A . Lods , op - cit . , p . 486.
( 4 ) . ويل دورانت ، پيشين ، ص 367 .