منظور آن است كه كسى از أهل كتاب ( يهود ونصارا ) نيست ، مگر آنكه به هنگام ديدار با فرشتهء مرگ به أو ايمان مىآورد ، اما چنان ايمانى ( ايمان در حال يأس ودر حال مرگ ) هرگز سودى نمىبخشد ، آنگاه فرد يهودي اقرار مىكند كه أو رسول خداست ونصراني مىپذيرد كه أو پيامبر خدا بوده است . « 1 »
شيخ محمود شلتوت در فتاواى خويش در معناى عبارت قرآني
« يا عِيسى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ »
مىگويد كه يعنى من تو را چنانكه معمول است مىميرانم ، چرا كه معناى لغوى وقرآني عبارت
« مُتَوَفِّيكَ »
همان ميراندن عادى است . « 2 » وهر كس كه بگويد عيسى زنده ودر آسمان است ، اين ادعا وپندارى بيش نيست ، چنانكه مقرّر مىدارد كه « رفع » در عبارت
« وَرافِعُكَ إِلَيَّ »
بالا بردن مرتبت - نه بالا بردن تن - است ، چرا كه به دنبال آن مىفرمايد :
« وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا »
از اين عبارت بر مىآيد كه اينجا جايگاه تشريف وگرامى داشت است ، چنانكه رفع به اين معنا بسيار در قرآن كريم كاربرد دارد . از قبيل
« فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ »
،
« نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ » *
،
« وَرَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ »
و . . . از اين روى مقرّر شده كه تعبير به
« وَرافِعُكَ إِلَيَّ »
و
« بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ »
مانند آن است كه بگويند : « فلانى به رفيق أعلى پيوست يا « خدا با ماست » و . . .
كه از تعمد اينها جز رعايت ونگاهداشت وجاى گرفتن در كنف حمايت پاك الهى چيزى فهميده نمىشود ، كسى كه واژهء « السماء / آسمان » را از كلمهء « اليه » مىفهمد ، خداوندا ، تو گواه باش كه به اين تعبير روشن قرآني ستم كردهاند ودر برابر قصص وروايات نامبتنى - حتّى بر ظن - تا چه رسد به يقين وبرهان وشبه برهان ، تسليم شدهاند .
آنگاه أستاذ محمود شلتوت چنين نتيجة مىگيرد كه در قرآن وسنت پاك هيچ مستندى وجود ندارد كه بتواند باورى پديد آورد كه مايه آرامش دل شود كه تن عيسى به آسمان فرا برده شده وتاكنون در آنجا زنده است ودر آخر الزمان از آنجا فرود مىآيد . اما تمام آن
هامش
- اين حقيقت هيچ تأويلى وجدالى نمىپذيرد ( في ظلال القرآن ، 4 / 2308 ) . همچنين در تفسير آيهء« يا عِيسى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرافِعُكَ إِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا »[ آل عمران ، 55 ] مىگويد : آنان مىخواستند حضرت عيسى را به دار كشند وبكشند وارادهء خداوند متعال بر اين امر تعلّق گرفت كه أو را برگيرد وبه سوى خود فرا برد وأو را از مخالفت كافران وبر جاى ماندن ميان آنان كه پليد وبد بودند مصون بدارد ، اما اينكه وفات وفرا بردنش چگونه بود ، از أمور غيبى ومتشابه است كه تأويل آن را جز خداوند نمىداند وغوررسى در آن نيز سودى در عقيدة وشريعت مسلمان ندارد ( في ظلال القرآن ، 1 / 403 ) .
( 1 ) . محمد الطيب النجار ، تاريخ الأنبياء في ضوء القرآن والسنة النبوية ، ص 282 - 283 .
( 2 ) . از جبايى روايت شده كه گفت : عيسى مرد ، آنگاه پس از آن به آسمان فرا برده شد ( روح المعاني ، 7 / 69 ) .