براي فرا رسيدن روز قيامت خواهد بود . البتة هر دو معنى بسيار به همديگر نزديك هستند . « 1 »
قرائت أخير از ابن عباس وقتادة وأعمش روايت شده ومعناى آن « نشانه » است ، ابن عباس در قول خود مىگويد :
« وَإِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسَّاعَةِ »
كه همان ظهور پيش از قيامت عيسى بن مريم است » . اين حديث را احمد وسعيد بن منصور وعبد بن حميد وابن أبي حاتم وطبرانى وحاكم روايت كردهاند وحاكم وذهبي آن را از حيث سند درست دانستهاند وابن حبّان نيز آن را در صحيح خويش روايت كرده است . مجاهد مىگويد :
« إِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسَّاعَةِ »
يعنى آن نشانهاى براي ظهور پيش از قيامت عيسى بن مريم ( ع ) است . همچنين از أبو هريره وابن عباس وأبو العالية وأبو مالك وعكرمة وحسن بصرى وقتادة وضحاك وديگران نيز احاديثى به همين مضمون روايت شده است . « 2 »
همچنين عموم علما از آيات قرآن كريم وأحاديث ثابت نبوي بر نزول پيش از قيامت حضرت عيسى استدلال مىكنند « 3 » ، از جمله به سخنان ابن عباس وأبو هريره وديگر علماى سلف در تفسير آيهء 159 سورهء نساء وآيهء 61 سورهء زخرف استناد مىكنند كه مىگويند نزول عيسى ( ع ) حق است ، چنانكه « عبدوس بن مالك العطار » از أحمد بن حنبل يكى از پيشوايان أهل سنت وجماعت روايت كرده است كه در اعتقاد آنان هست كه : مسلمان بايد باور داشته باشد كه مسيح دجال خروج مىكند وميان دو چشم أو نوشته است : « كافر » . وهمچنين احاديثى در اين باب وارد شده است ومسلمان بايد باور داشته باشد كه همهء اينها وقوع خواهند يافت واين كه عيسى بن مريم فرود مىآيد وأو را در « باب اللّه » خواهد كشت » . « 4 » أبو محمد بر بهارى در شرح السّنه گفته است : از ايمان شخص مسلمان است كه به نزول عيسى بن مريم ( ع ) باور داشته باشد واينكه أو فرود مىآيد ودجال را مىكشد وازدواج مىكند وپشت سر قائم آل محمّد نماز مىگذارد ومىميرد ومسلمانان أو را دفن مىكنند » مرا از قائم آل محمد چنانكه در حديث پيش گفته از جابر بن عبد اللّه نيز معلوم مىشود ، « مهدى » است ودر آن آمده است كه رسول خدا ( ص ) فرمود : « عيسى بن مريم فرود مىآيد واميرشان مهدى مىگويد ، بيا براي
هامش
( 1 ) . في ظلال القرآن ، 5 / 3198 .
( 2 ) . تفسير ابن كثير ، 4 / 201 ؛ حمود التويجرى ، پيشين ، ص 105 .
( 3 ) . دربارهء نزول عيسى ( ع ) حدود پنجاه حديث مرفوع وارد شده وبيشتر آنها صحيح وبرخى از آنها حسن هستند ، آنگاه اگر كسى همهء آنها را برساخته بداند قطعا عقل ودينش تباه خواهد بود . حمود التويجرى ، پيشين ، ص 105 - 106 .
( 4 ) . مسند أحمد ، 3 / 420 ؛ تحفة الأحوذي ، 6 / 513 .