در تفسير نسفى آمده است كه از حسن بصرى روايت شد كه وى گفت : « حضرت مسيح در گهواره پيامبر بود وسخن گفتنش معجزهء أو . برخى نيز گفتهاند كه معناى آية اين است كه در سرنوشت أو از پيش چنين مقرر بود كه وى به پيامبرى برانگيخته خواهد شد ويا اينكه آينده در حكم حال تلقى شده است . « 1 » فخر رازي مىگويد : اين عبارت كه مىفرمايد :
« وَجَعَلَنِي نَبِيًّا »
بر اين حقيقت دلالت دارد كه نبوت أو از پيش مقرر بود ، خواه در زماني كه آن را بيان داشت ويا پيش از آن . اما از ظاهر آيات چنين بر مىآيد كه خداوند متعال پيش از آن به أو كتاب داده وأو را پيامبر گردانيده وبه نماز وزكات سفارش كرده باشد ونيز أو را دعوتگر به دين خويش وبه شريعتي ويژه گردانيده باشد ، برخى گفتهاند كه اين وحى زماني بر أو نازل شد كه وى در شكم مادر خويش بود . همچنين برخى بر اين باورند كه به محض به دنيا آمدن ، خداوند متعال به أو كتاب داد وأو را به پيامبرى برانگيخت وبا مادرش سخن گفت وأو را از كار وبار خويش آگاه كرد وگفت كه زبان خواهد گشود وبر برائت أو گواهى خواهد داد واز اين روى بود كه مريم ( ع ) به أو أشارت كرد تا مردم با أو سخن بگويند .
فخر رازي در صدد پاسخ گفتن به كساني بر مىآيد كه أو را در آن زمان « نبي » ونه « رسول » مىدانند ، چرا كه مىگويند وى در آن زمان شريعتي در ميان نياورده بود واينكه از أو به نبي تعبير مىشود ، نبي در اينجا به معناى شخص برخوردار از جايگاه ومرتبت بلند است .
وى مىگويد : اين سخن سست است وپايهاى ندارد ، چرا كه در عرف شرع نبي به كسى گفته مىشود كه خداوند أو را براي نبوت ورسالت برگزيد ، به ويژه وقتي كه از برخى مباحث شرعي از قبيل توصيه به نماز وزكات نيز سخن گفته است . « 2 » نبوت عيسى ( ع ) در قرآن به دلايلى ثابت است ، چنانكه خداوند متعال مىفرمايد :
« وَيُعَلِّمُهُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْراةَ وَالْإِنْجِيلَ ، وَرَسُولًا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ
/ وبه أو كتاب وحكمت وتورات وإنجيل مىآموزد ، وأو را فرستادهاى به سوى بني إسرائيل قرار مىدهد . . . » [ آل عمران ، 47 و 48 ] . همچنين مىفرمايد :
« وَإِذْ قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يا بَنِي إِسْرائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ ، وَمُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ
/ وچنين بود كه عيسى بن مريم گفت : اى بني إسرائيل ، من فرستادهء خداوند به سوى شما هستم ، تصديق كنندهء آنچه از تورات كه پيش روى من است ومژده دهنده به رسولي كه پس از من مىآيد كه نامش « احمد » است » [ صف ، 6 ] .
هامش
( 1 ) . تفسير نسفى ، 3 / 34 .
( 2 ) . تفسير فخر رازي ، 21 / 214 .