ساعت معين زاده مىشود ، برون شد . « 1 » در عين حال دربارهء سنّ مريم در زمان آبستن شدن به حضرت مسيح نيز ميان ده ، پانزده ، هفده يا بيست سالگى اختلاف نظر وجود دارد . برخى گفتهاند كه وى پيش از آبستنى دو حيض به خود ديده بود ، اما در قرآن كريم چيزى كه بر اين حالات دلالت كند وجود ندارد . « 2 »
در هر صورت آنچه اهميت دارد اين است كه مريم پاك پاكدامن به مسيح ( كلمه وروح اللّه ) آبستن شد ، آنگاه براي زادن أو به جايى دور كناره گرفت [ ودرد زايمان أو را به آنجا كشاند ] ، امّا مفسّران دربارهء تعيين آن جايگاه اختلاف نظر دارند ، برخى آن را بخشي از سرزمين مصر دانستهاند ، حال آنكه گروهى ديگر معتقدند كه در شام بوده است . دليلش نيز اين بود كه پس از آبستنى از قوم خويش فرار كرد وروى به مصر نهاد . « 3 » بنا بر روايتي ديگر وى حضرت مسيح را در « بيت اللحم » به دنيا آورد « 4 » ، كه اين نظر از ديگر آرا أرجح است وأحاديث إسراء ( معراج ) به روايت نسايى از انس وبيهقى از شداد بن انس بر آن صحّه مىگذارد ، وآنكه أو را در بيت لحم زاده باشد ، از ديگر آرا نيز مشهورتر است ، چنانكه نصارا در اين امر ترديدى ندارند كه مسيح ( ع ) در بيت لحم زاده شده است . « 5 » مسعودى در مروج الذهب مىگويد كه زادروز مسيح ، روز چهارشنبه ( در نظر يعقوبي سه شنبه ) بيست وچهار شب گذشته از ماه دسامبر بوده است . « 6 » اما ابن خلدون از ابن عميد ، تاريخ نگار مسيحيان روايت مىكند كه مسيح ( ع ) سه ماه پس از زادن يحيى بن زكريا ( ع ) ودر سال سى ويكم دولت هيرودوس بزرگ وسال چهل ودوّم از فرمانروايى قيصر « أغسطس » ، از مادر زاده شد . « 7 »
در عين حال مورّخان معاصر نيز دربارهء زادروز حضرت مسيح همداستان نيستند ، اگر چه
هامش
( 1 ) . في ظلال القرآن ، 2 / 864 .
( 2 ) . تفسير فخر رازي ، 21 / 201 ؛ تفسير نسفى ، 2 / 32 ؛ مروج الذهب ، 1 / 76 ؛ الكامل ابن أثير ، 1 / 175 .
( 3 ) . تفسير طبري ، 16 / 64 .
( 4 ) . بيت لحم ، شهري واقع در فاصلهء پنج ميلى جنوب قدس است كه امپراتور « هيلانه » در حوالي سال 330 م در آنجا كنيسهاى بالاى مغارهاى كه نصارا مىپنداشتهاند كه مسيح ( ع ) در آنجا به دنيا آمده ساخت وآن ديرينترين كنيسهء مسيحي در جهان است ( قاموس الكتاب المقدس ، 1 / 205 - 206 ) ؛ نيز :M . F . Unger op - cit p . 140.
اما قرآن كريم بيان مىكند كه وى زير تنهء درخت خرما به دنيا آمد ( مريم ، 23 ) از اين روى صحيح آن است كه وى همانجا ويا در بيت اللحم به دنيا آمده باشد ونه در غار .
( 5 ) . تفسير ابن كثير ، 3 / 189 ؛ تاريخ ابن خلدون ، 2 / 171 ؛ همچنين إنجيل متى ، 2 : 1 - 6 ؛ لوقا ، 2 : 4 - 6 .
( 6 ) . مروج الذهب مسعودى ، 1 / 76 ؛ تاريخ يعقوبي ، 1 / 68 .
( 7 ) . تاريخ ابن خلدون ، 2 / 171 .