كامل شده وبه رشد وكمال خود رسيده باشد ، امّا در نصّ قرآن كريم به هيچ يك از دو حالت پيش گفته تصريح نشده است . از اين روى مفسّران دربارهء تعيين مدت آبستنى مريم به عيسى ( ع ) نظريات گوناگونى ارائه دادهاند ؛ ابن عباس مدت آن را همچو ديگر زنان نه ماه دانسته وبراي مستدل كردن نظرگاه خويش چنين استدلال كرده است كه خداوند متعال در اين مقام آن حضرت را ستوده ودر صدد بيان نيكوييهايش برآمده است ، آنگاه اگر مدّت آبستنىاش نيز بر خلاف مدّت معمول زنان بود ، به طريق أولى از آن نيز ياد مىكرد . برخى ديگر نيز مدّت آبستنىاش را هشت ماه ذكر كرده وگفتهاند كه هيچ كودكى كه در هشت ماهگى به دنيا مىآمد ، زنده نمىماند . مگر عيسى بن مريم ( ع ) . عطاء أبى العالية ضحّاك آن را هفت ماه وبرخى نيز شش ماه دانستهاند وگروهى نيز سه ساعت ( لحظه ) را ذكر كردهاند ، به اين مفهوم كه در يك لحظه به أو آبستن شد ودر يك لحظه نقش پذيرفت ودر لحظهاى ديگر أو را به دنيا آورد .
گر چه برخى نيز از قبيل ابن عبّاس ( به روايتي ) ، مدت آن را يك لحظه تعيين كردهاند وگفتهاند كه به محض آبستن شدن أو را زاييد وبراي مستدل كردن نظرگاه خويش مىگويند : اوّلا خداوند متعال مىفرمايد :
« فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَكاناً قَصِيًّا فَأَجاءَهَا الْمَخاضُ ،
فَناداها مِنْ تَحْتِها »
در هر سه عبارت « فا » براي تعقيب آمده كه معنايش آن است كه هر يك از اين حالات پيش گفته بدون فاصله وبه دنبال همديگر اتفاق افتادهاند ، از اين روى نتيجة گرفته مىشود كه مدت آبستنى يك لحظه بيش نبوده است ، آنگاه اگر بپرسند كه كناره گرفتن أو به جايى دور چگونه در يك لحظه حاصل شده است ، شدّى در پاسخ مىگويد كه وى به دورترين جاى در گوشهء محرابش كناره گرفت . ديگر آنكه خداوند متعال در وصف عيسى ( ع ) مىفرمايد :
« إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
/ داستان [ آفرينش ] عيسى در نزد خداوند ، مانند داستان [ آفرينش ] آدم است كه أو را از خاك آفريد ، آنگاه به أو گفت : موجود شو ، سپس بي درنگ موجود شد » . پس ثابت است كه خداوند متعال به آدم نيز فرموده كه : موجود شو وبي درنگ موجود شده است وچنين امرى هرگز با مدّت زمان لازم براي باردارى سازگار نيست وتنها دربارهء كسى مىتوان قائل به مدّت شد كه از نطفه پديد آيد . « 1 » امّا « اليان » وپيروان مسيحي أو معتقدند كه مريم ( ع ) نه ماه به عيسى آبستن نشد بلكه همچون آب كه از دالان مىرود از شكم أو گذر كرد ، چرا كه كلمهء الهى به گوش أو در آمد واز آنجا كه فرزندى در
هامش
( 1 ) . تفسير فخر رازي ، 21 / 202 ؛ تفسير روح المعاني ، 16 / 79 - 80 ؛ تفسير طبري ، 16 / 65 ؛ تفسير نسفى ، 3 / 32 ؛ تفسير ابن كثير ، 3 / 188 - 189 ؛ البداية والنهاية ؛ 2 / 65 - 66 ؛ الكامل ابن أثير ، 1 / 176 .