من چنان برتر مقرّر شده است كه مريم به زنان جهانيان » . چنانكه ملاحظه مىشود اين حديث در فضيلت أم المؤمنين ، خديجة وستايش أو ، در نگاه كسى كه عينك خشك انديشى وكژنگرى را از چشم بصيرت خويش كنار زند ، روشنتر وكاملتر است . آنگاه اين موضوع را نيز بايد در نظر داشت كه دربارهء اين خبر به رغم ظهورش در افضليت ، چنين نيز توان گفت ( اگر چه اين سخن چندان اعتباري ندارد ) كه « الف ولام » وارد شده بر لفظ « نساء » براي « عهد » ومراد از آن كساني از أزواج مطهرات هستند كه در زمان اخبار وجود داشتهاند ، اما هرگز كسى چنين سخنى دربارهء اين حديث نگفته است . دربارهء دليل سوّم ( همراهى در بهشت ) بايد گفت اگر چنين سخنى درست باشد بايد همسران پيامبر ( ص ) از ديگر پيامبران ورسولان ، عليهم الصلاة والسّلام ، نيز برتر باشند ، چرا كه مقام آنان بي ترديد به مقام محمود ( ع ) نمىرسد ، آنگاه اگر همراهى در جايگاه مايهء برترى باشد ، قطعا بايد به چنين نظري رسيد وبديهي است كه كسى چنين سخنى را نگفته است .
پس از اين تفصيل كه بيان شد آنچه به نظر نگارندهء اين سطور مىرسد ، آن است كه برترين زنان [ مسلمان ] نخست فاطمه ، آنگاه مادرش ( خديجة ) ، سپس عايشه است ، آنگاه اگر كسى بگويد كه ديگر دختران پيامبر نيز از عايشه برترند ، در اين نظر نيز اشكالى نمىبينم ، امّا دربارهء تفضيل مطلق هر يك از فاطمه ، دختر رسول اللّه ومريم ، دختر عمران ( مادر عيسى روح اللّه ) بر يكديگر به نظر من بايد درنگ بيشترى كرد ، اما از لحاظ حيثيت ( برخى جهات ) من به اين سوى گرايش دارم ، چنانكه از سبكى دربارهء اين موضوع پرسيدند وأو گفت : رأى برگزيده در نگاه من ونظري كه بتوان براي آن توجيه ديني به دست داد ، اين است كه فاطمه ، دختر محمد ( ص ) برتر است ، آنگاه مادرش ( خديجة ) ، سپس عايشه در مرتبت بعدى جاى دارد .
سراج الدين بلقينى نيز در اين نظر با وى همداستان است ، چنانكه ابن عماد نيز بر اين موضوع صحّه گذارده كه خديجة از عايشه برتر است . چرا كه ثابت است ، رسول خدا ( ص ) در پاسخ اين سخن عايشه كه گفت : « خداوند بهتر از أو را به تو ارزانى داشته است » فرمود : « لا واللّه ما رزقني اللّه تعالى خيرا منها ، آمنت بي حين كذّبنى النّاس ، وأعطتني ما لها حين حرّمنى النّاس / سوگند به خداوند كه نه ! أو زماني به من گرويد كه مردم همگى مرا دروغزن انگاشتند وزماني دارايىاش را در اختيار من گذارد كه تمامى مردم آن را از من دريغ داشتند » . همچنين رواياتى هم كه دربارهء سلام جبريل روايت شده بر همين حقيقت تأكيد مىگذارد . چنانكه در روايت مربوط به عايشه آمده كه رسول خدا ( ص ) مىفرمايد جبريل بر تو درود فرستاد ، حال آنكه در
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — صفحة 252
مساهمون: محمد بيومي مهران
ص٢٥٢