ضحّاك نيز چنين نظري دارد ، آنگاه بيشتر مفسّران معتقدند كه الياس خود يكى از پيامبران بني إسرائيل به نام الياس بن ياسين واز زادورود هارون ( برادر موسى ( ع ) است كه خداوند متعال پس از حزقيل ( ع ) أو را برانگيخت كه بني إسرائيل در آن زمان بتي به نام « بعل » را مىپرستيدند كه أو آمد ومردم را به سوى خداوند متعال فراخواند واز پرستش جز أو بازداشت . « 1 » شايد بتوانيم - البتة با احتياط - بگوييم « 2 » كه الياس پيامبر ( ع ) كه نام أو در قرآن آمده همان « إيليا » است كه ساختار كوتاه شدهء « الياهو » وبه معنى « الله يهو » مىباشد كه در عهد عتيق از آن ياد شده است ، با اعتماد بر داستان اين پيامبر بزرگوار چنانكه در تورات وقرآن عظيم آمده است . لذا داستان تورات به « بعل » پرستى در ميان بني إسرائيل در زمان پادشاهى « آحاب » ( 869 - 850 ق . م ) وهمسرش « إيزابل صوري » أشارت دارد ، آنگاه ، مخالفت شديد إيليا با اين نوع از بتپرستى صوري ونيز فرا خوانى أو به پرستش خداوند ( يهوه / خداى إسرائيل ) را بيان مىكند . « 3 » امّا در قرآن كريم الياس ( ع ) در سورهء انعام ياد شده كه مىفرمايد :
« وَزَكَرِيَّا وَيَحْيى وَعِيسى وَإِلْياسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ
/ وزكريا ويحيى وعيسى والياس همگى از شايستگان بودند » [ انعام ، 85 ] . امّا در سورهء صافات مىفرمايد :
« وَإِنَّ إِلْياسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ * إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ أَ لا تَتَّقُونَ * أَ تَدْعُونَ بَعْلًا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ الْخالِقِينَ * اللَّهَ رَبَّكُمْ وَرَبَّ آبائِكُمُ الْأَوَّلِينَ * فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ * إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ * وَتَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ * سَلامٌ عَلى إِلْياسِينَ * إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ * إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ
/ و « الياس » از رسولان بود ، چون به قوم خود گفت : آيا پروا نمىداريد ؟ آيا « بعل » را به پرستش مىخوانيد وبهترين آفريننده را رها مىكنيد ؟ خدا را كه پروردگار شما وپروردگار نياكان نخستينتان است ؟ آنگاه أو را دروغزن انگاشتند ، وبىشك آنان [ در دوزخ ] احضار خواهند شد . مگر بندگان اخلاص يافتهء خدا . وبراي أو در [ ميان ] پسينيان [ نام نيك ] بر جاى نهاديم .
سلام بر « إل ياسين » ما بدينسان به نيكوكاران جزا مىدهيم . بي گمان أو از بندگان مؤمن ما بود » [ صافات ، 123 - 132 ] . « 4 »
در عين حال مفسّران در تفسير آيهء
« سَلامٌ عَلى إِلْياسِينَ »
اختلاف نظر دارند ، برخى
هامش
( 1 ) . تفسير نسفى ، 4 / 27 ؛ تفسير ابن كثير ، 4 / 30 ؛ تفسير طبري ، 23 / 91 - 92 ؛ تفسير فخر رازي ، 26 / 161 .
( 2 ) . رأى راجح بنابر نظر سيد قطب ( 5 / 2997 ) آن است كه أو همان پيامبر معروف در روزگار قديم به نام « إيليا » است .
( 3 ) . اوّل پادشاهان ، 16 : 29 - 33 .
( 4 ) . تفاسير معتبر / ذيل آيات پيش گفته ؛ همچنين ثعلبى ، قصص الأنبيا ( عرائس المجالس ) ، ص 223 - 229 ؛ ماوردى ، اعلام النبوّة ، ص 52 .