ندارد ، همچنين در متن سفر يادى از يهوه ، خداى إسرائيل در ميان نيامده ، بلكه در مقدمه وذيل يادى از أو شده است كه هر دوى آنها - بنابر رأى راجح در نگاه شارحان تورات - پس از آن روزگار افزوده شدهاند . « 1 »
گروهى ديگر را نيز نظر بر اين است كه سفر أيوب را در روزگار سليمان ، عليه السلام ( 960 - 922 ق . م ) نوشتهاند ودليلشان هم اين است كه در ضمن مطالب آن اشاراتى هم به آن روزگار شده است . « 2 » اما نظر سوم بر آن است كه اين سفر پيش از اسارت بابليان ( 586 - 539 ق . م ) وچه بسا أساسا در روزگار « إرمياى » پيامبر ( 626 - 580 ق . م ) نگارش يافته باشد ، چرا كه حزقيال پيامبر ( 593 - 572 ق . م ) همراه با نوح ودانيال « 3 » از فردى به نام أيوب نام مىبرد كه در نيكوكارى نمونه بوده است ، حال آنكه برخى ديگر را عقيدة براين است كه هرگز اين سفر با وضع كنونىاش در انديشهء حزقيال نرسيده است وچه بسا صورتي از قصّه كه به نثر است از مردى كه بسى نيكو كردار بود ومحنتى فراتر از توان بشر به خود ديده در ذهن داشت . « 4 »
امّا بخش شعري سفر أيوب به تاريخ متأخرتر برمىگردد ، چرا كه ايمان به يك خدا به روشنى در آن ثابت است ، افزون بر آنكه با جدّيت مىكوشد كه خويشتن را از گناه پرستش آفتاب ومهتاب تبرئه كند . خداوند توانا را چنين وصف مىكند كه از تمامى أهل آسمان بالاتر واز هاويه ژرفتر واز دريا پهنتر است واز « بعل » وديگر بتان ( خدايان دروغين ) كه مردم پيش از « سبى بابلى » مىپرستيدند ، ياد نمىكند . « 5 » همچنين بنا بر نظري ديگر سفر أيوب پس از سبى بابلى به سبب درگيرى آشكارى كه دربارهء پاداش وكيفر درگرفت ، نگارش يافته است . « 6 » امّا دربارهء زبان سفر أيوب بايد گفت كه در آن تأثيرات آرامى وعربى تخطئهناپذيرى ( غير قابل انكار ) وجود دارد « 7 » كه چه بسا به تاريخ متأخّر نگارش اين سفر أشارت دارد . « 8 » از اين روى برخى به اين نتيجة رسيدهاند كه آن در حوالي سال 400 ق . م
هامش
( 1 ) . عباس عقاد ، پيشين ، ص 160 - 161 ؛ قاموس الكتاب المقدس ، 1 / 148 .
( 2 ) . أيوب ، 15 : 8 ، 26 : 1 - 14 را با إصحاح هشتم از سفر أمثال مقايسه كن .
(M . F . Unger op - cit p . 594.
( 3 ) . حزقيال ، 14 : 14 .
( 4 ) . حبيب سعيد ، پيشين ، ص 153 .
( 5 ) . أيوب ، 21 : 26 - 28 ؛ عباس عقاد ، پيشين ، ص 161 ؛ حبيب سعيد ، پيشين ، ص 153 .
( 6 ) . قاموس الكتاب المقدس ، 1 / 148 .
( 7 ) .D . S . Margoliuth op - cit p . 149 F J . A . Montgomery op - cit p . 8 15.
( 8 ) . قاموس الكتاب المقدّس ، 1 / 148 .