آنگاه خداوند به أو مهر آورد ونيز به همسرش كه أو را خدمت كرد ودر بلايى كه دامنگير شوهرش شده بود ونيز خود نيز پيرو آن گرفتار بود اما بردبارى ورزيد ، رحمت آورد وخداوند به أو فرمان داد تا به شمار مورد سوگند خويش بستهاى از شاخههاى خرما برگيرد وأو را بزند كه اين كار از سوگند أو كفايت خواهد كرد كه در آن صورت سوگندش را نشكسته است .
نسفى ورازي را عقيدة براين است كه اين رخصت همچنان باقي است كه در عرف مردم موسوم به « سوگند أيوب » است كه اگر كسى به آن عمل كند نيكوست . « 1 » از پيامبر أكرم ( ص ) روايت شده است آن حضرت به بلاديدهاى برخورد كه با كنيزى كار بدى كرده بود وفرمود :
« خذوا عثكالا فيه مائة شراخ فاضربوه به ضربة / ساقه خرمايى را كه از يكصد شاخه برخوردار باشد ، برداريد وبا آن ضربهاى به آن بزنيد » وخداوند به أيوب چنين دستور داد كه به شيوهء هر چه آسانتر بر أو وهمسرش به سوگند خود وفا كند . « 2 »
2 . سفر أيوب ( ع )
در عهد عتيق كتابي به أيوب اختصاص دارد « 3 » وجايگاه آن در ترجمهء سريانى « 4 » ميان سفر تثنيه وسفر يشوع است ، پژوهشگران دربارهء اين سفر وصاحب آن اختلاف نظر دارند ، چنانكه شارحان قديمتر تورات ، تاريخي راستين در آن مىبينند وبرخى از آنان آن را به موسى ( ع ) نسبت مىدهند ، اما بسيارى از محققان معتقدند كه أيوب پيش از موسى ( ع ) مىزيسته است « 5 » وحتى براي زمان أو تاريخي حوالي 1520 ق . م را مقرر مىدارند . « 6 » ولى كساني هم هستند كه باور دارند ، « أيوب » در روزگار يعقوب ( 1780 - 1633 ق . م ) مىزيسته است ، چنانكه با دخترش « دينه » ازدواج كرد « 7 » ، چرا كه نويسندهء تورات در سرآغاز سفر مىگويد : « مردمى در
هامش
( 1 ) . تفسير طبري ، 23 / 168 - 169 ؛ تفسير نسفى ، 4 / 43 ؛ تفسير فخر رازي ، 26 / 215 ؛ في ظلال القرآن ، 5 / 3022 .
( 2 ) . تفسير فخر رازي ، 26 / 215 ؛ تفسير نسفى ، 4 / 43 ؛ البداية والنهاية ، 1 / 224 - 225 .
( 3 ) . سفر أيوب ( محمد بيومى مهران ، إسرائيل ، 3 / 67 - 73 ) .
( 4 ) . ترجمهء سريانى تورات ( محمد بيومى مهران ، إسرائيل ، 3 / 115 ) .
( 5 ) . دربارهء تاريخ موسى ( ع ) ونظرات مربوط به آن ( محمد بيومى مهران ، إسرائيل ، 1 / 281 - 455 ) .
( 6 ) . باروخ اسپينوزا ، رسالة في اللاهوت والسياسة ( ترجمه شده ) ، ص 315 .
( 7 ) . پيشين ، ص 315 ؛ تفسير روح المعاني آلوسى ، 17 / 80 ؛ تاريخ طبري ، 1 / 322 ، البداية والنهاية ، 1 / 221 .