حيث برخوردارى از مركزيت ديني ، بر يك خاستگاه همانند استوارند ، اگر چه قدرت كاهن ( كشيش ) بزرگ بسيار بود . البتة اگر آن را نوعي حكومت تئوكراسى / يزدان سالارى بپنداريم ، زيادهروى كردهايم ، چرا كه قدرت أو از هيچ روى سياسي نبوده است ، بلكه در تنگناها مردم را پيشوايى مىكرد ، تنگناهايى كه أحيانا « سران محلّى / قضات » گرفتارش مىشدند . قضاتى كه چه بسا به دليل ورود به فلسطين يك سده ونيم بر بني إسرائيل فرمان راندند . البتة قدرت آنان عارضى واز حيث مدت وزمان محدود بود وچنين دستگاهى انسان را به ياد قدرت رؤساى نظام عشايرى مىاندازد ، نظامى كه زندگى مترقى وپيشرفته در قديمترين مراحل زمانىاش ، به واسطهء آن تشخيص داده مىشود . « 1 »
نبايد از نظر دور داشت كه مراد از « قضات » آن مفهومي نيست كه امروزه ما در مىيابيم ، وحتى آنان ، به مفهوم ديرينتر آن ، قانونگذار نيز نبودند ، بلكه دستهاى از قهرمانان جنگاور ورهايى بخش بودند كه خداوند آنان را گمارده بود « تا مردم را از دست تاراجگران برهانند » . در عين حال نظام بر جانشينى نيز استوار نبود . [ به نحوى كه كسى برود وديگرى جانشين أو شود ] بلكه حتى مىتوان در يك زمان بيش از يك كس را ديد كه از چنين مقامي برخوردار بوده است . بني إسرائيل در آن روزگار حتى از ميان كاهنان نيز پادشاهى نداشتهاند وچه بسا يك كس از اين قضات به « پادشاه » يا « قاضى » ملقّب بوده است « 2 » ، وبه راستى نمىتوان حتى يكى از اين قاضيان را يافت كه توانسته باشد نفوذ وقدرت خويش را بر تمام بني إسرائيل بگستراند . هر يك از اين حكام وشيوخ ، رهبرى گروهى ويژه را - اگر در معرض تهديدى مستقيم واقع مىشدند - بر عهده مىگرفت ، آنگاه حتى اگر به پيروزى هم مىرسيد ، نمىتوانست مقام رهبرى آن قبيله را نگاه دارد . « 3 » از آنچه گفته شد ونيز از روايات تورات دربارهء آنان چنين بر مىآيد ، كه ميان آن گزارشها اختلاف نظر فراوان وجود دارد ، اما برخى از آنها مانند شعر پيروزى « دبوره » با داستان ابيملك داراى ارزش واهميت تاريخي وبرخى ديگر از آنها - تنها - از وصف اسطورهاى برخوردارند ( نه بيشتر ونه كمتر ) . اما قهرمانان اين داستانها هيچ گاه در قالب مصلحان ديني ظاهر نمىشدند ، بلكه كسى چون « شمعون » حتى رهبر نيز نبوده است ، چنانكه به روشنى پيداست كه اين روايات كاملا از همديگر مستقل وجدا
هامش
( 1 ) . يشوع ، 8 : 1 ، 8 ، 10 ؛ الحضارات السامية القديمة ، 140 - 141 .M . F . unger op - cit p . 1015 M . noth oas system der Zwolf staemme israels 1930 p . 39 - 60. ( 2 ) . نجيب ميخائيل ، همان ، 325 .
( 3 ) . گوستاو لوبون ، همان ، 35 .