آن استفاده مىشد ، در عين حال در كنار اين قصر بزرگ روبهروى ناحيهء غربى ، كاخى ديگر براي سكونت پادشاه وبانوان قصر ساخته بودند كه با ديوارى جدا احاطه مىشد وهمچنين در بخش پيوستهء شمالي وبر بالاى تپّهاى بلند به ساختمانى ديگر برخوردهاند كه ديوارى ويژه پيرامون آن را گرفته است كه گويى به مصلّى ( نماز خانه ) مىماند كه فراروى آن قربانگاهى براي سوزاندن قربانىها قرار دارد . « 1 »
قطعا أشارت به اين حقيقت در اين مقال اهميّت دارد كه از روايات رسيده به ما چنين برمىآيد كه هر آنچه سليمان ساخته از شمار بناهاى بسيار مشهور محسوب مىشود . به دنبال آن بناهاى بسيارى را در منطقهء خاور نزديك قديم به أو نسبت دادهاند كه برخى از اين بناها بسيار از منطقهء نفوذ أو دور است . « 2 » آنگاه منابع عربى نيز در نسبت دادن بناهاى پر شمار به وى با منابع يهودي به رقابت برخاستهاند ، تا آنجا كه ياقوت حموى مىگويد : « مردم هر گاه كه به بنايى شگرف برمىخوردند كه از سازندهء آن بىاطّلاع بودند آن را به سليمان وجنّيان أو نسبت مىدادند » . « 3 » در عين حال هيچ ترديدى نيست كه آثار معماري بسيارى از سليمان بر جاى مانده كه پيش از اين به آن اشارتى كرديم كه چه بسيار اردوگاهها براي پارك ارّابههاى جنگى ساخته بود ، كه در تورات از آنها به « مدن المركبات / شهر ارابهها » يا « مدن فرسان / شهر اسبان » يا « مدن المخازن / شهر گنجينهها » ياد شده است « 4 » ، كه اين جايگاهها براي خوراك وعلفى كه در اردوگاهها وكاروانسراهاى برپا شده در كنار راههاى تجارتي به آن نياز مىافتاد ، به كار مىآمد ، گذشته از آن ، انبار سراهايى كه سليمان در « حماه » « 5 » ساخت براي دو هدف مورد بهره بردارى قرار مىگرفت . وهمچنين شايد بتوان گفت كه مكانهاى برج وبارودارى كه در مجاورت شهرهايى مانند « مجدو » ، « تدمر » ، « حماه » و « أورشليم » ساخته شده بود ، تنها شهر سيلوها / انبارها بود . « 6 » در عين حال در « حاصور » « 7 » نيز برخى از بناهاى سليمان كشف شده است يعنى ( تپّهء « قدى » به فاصلهء 5 كيلومترى جنوب غربى درياچهء « الحولة » ) ، همچنين در « عصيون جابر » نيز قلعه « جلوك » كشف شده كه قدمت آن به روزگار سليمان بر مىگردد ، نيز
هامش
( 1 ) .Ibid p . 596.
( 2 ) .Ibid p . 594.
( 3 ) . ياقوت حموى ، معجم البلدان ، 2 / 17 .
( 4 ) . اوّل پادشاهان ، 9 : 19 .
( 5 ) . اخبار ايّام دوم ، 8 : 4 .
( 6 ) .O . Eissfeldt op - cit p . 595.
( 7 ) . اوّل پادشاهان ، 9 : 15 .