ودوّم ( 945 - 730 ق . م ) بر أورشليم چيره شد وبيشتر گنجهاى موجود در آنجا را به غنيمت برد . « 1 » آنگاه - اگر چه تفاوتى نمىكند - محقّقان دربارهء انگيزهء چنين حملهاى دو نظر دارند ، گروهى معتقدند كه سبب آن شجاعتى بود كه رهبر شورشيان اسرائيلى در مصر « يربعام » بر ضدّ سليمان از خود نشان داد . آنگاه گروهى ديگر را نظر بر اين است « 2 » كه چنين حملهاى براي بازگرداندن دوبارهء سوريه وفلسطين زير نفوذ امپراتورى مصر بوده است . « 3 » سپس به دنبال مرگ آن پيامبر بزرگوار دخالت مصريان در سرزمين إسرائيل به اشغال بخش أعظم شهرهاى فلسطين وچيرگى بر گنجهاى معبد وكاخ سليمان منجر شد . « 4 » آنگاه تورات خود به اين موضوع أشارت دارد « 5 » كه « يهودا » كه از رحبعام بن سليمان پيروى مىكردند ، از امپراتورى مصر فرمان پذيرفتند يا دست كم بيشتر شهرهاى آن ديار به مصر ماليات پرداخت مىكردند ، اما دولت كوچك ( إسرائيل ) نيز تماما تحت نفوذ حكومت مصر قرار گرفت . « 6 »
در عين حال گروهى ديگر از مورّخان سليمان بر وسعت فرمانروايى سليمان ( ع ) نظر دارند وچه بسا بي حد ومرز . همچنين منابع اسلامى براي قلمرو پادشاهى سليمان وسعتى قائل است كه خود منابع يهودي چنين نظري ندارند ، بلكه تورات به رغم مبالغاتى كه از آن سراغ داريم بر اين نظر است كه كشور إسرائيل در گستردهترين وضع وشكوفاترين زمان ، تنها از « دان » تا « بئرسبع » را شامل مىشد . « 7 » ( دان در فرودست كوه ، حرمون ، در « تلّ القاضي » به فاصلهء سه ميل غربى بانياس از شمال به جنوب واقع است ) « 8 » ، امّا از سوى شرق به غرب از رود أردن تا فلسطين ونيز تا مرزهاى مصر را در بر مىگيرد « 9 » ، واينها مرزهايى است كه شامل تمام فلسطين است ، با اين حال برخى منابع عربى سليمان ( ع ) را يكى از چهار پادشاه بزرگ همهء جهان در آن روزگار مىدانند يعنى نمرود وبخت نصر ( كه كافر بودند ) ، سليمان بن داوود وذو القرنين ( كه مؤمن بودند ) « 10 » ، چنانكه گسترهء خيال برخى كسان آنان را به آنجا كشانده كه
هامش
( 1 ) .H . G . Wells , A Short History of the World ,1965 ،p. 77 - 76 .
( 2 ) .A . Lods , op - cit , p .374; C . Roth . op - cit , p .31; H . R . Hall , op - cit , p .437 - 436 .
( 3 ) .A . H . Gardiner , op - cit , p .330 - 329 .
( 4 ) . اوّل ، پادشاهان ، 14 : 25 - 27 .
( 5 ) . اخبار أيام دوم ، 12 : 18 .
( 6 ) .S . A . Cook op - cit p .356 .
( 7 ) . سفر داوران ، 20 : 1 ؛ صموئيل اوّل ، 2 : 20 ؛ صموئيل دوّم ، 24 : 15 ؛ اخبار أيام اوّل ، 21 : 2 ؛ نيز :M . F , unger op - cit p .236 .
( 8 ) . قاموس الكتاب المقدّس ، 1 / 356 - 357 .
( 9 ) . اوّل پادشاهان ، 4 : 21 ؛ آنگاه همان ، 9 : 11 .
( 10 ) . تاريخ طبري ، 1 / 234 ؛ الكامل ابن أثير ، 1 / 54 ؛ البداية والنهاية ، 1 / 148 ؛ آنگاه - نظر ما در اين باره