دور تا دور بسيارى از اين اسطبلها آخور علف وخوراك آنها بوده است ، چنانكه بسيارى از آبخورها نيز پيدايند . واز جمله آنچه كه توجه وشگفتى انسان را بر مىانگيزد ، عظمت اين اسطبلهاست حتى نسبت به شرايط زندگى كنونى ، به علاوهء توجه شايانى كه بسيار در ساختمانها وخدمات آن به كار رفته است ، كه چه بسا از طريق آن بتوان حكم كرد كه اسبان در آن زمان چه مايه مرغوب ومورد پسند بودهاند ، وآنگاه كه كار اكتشاف آن بناها به تمام وكمال انجام يافت ، برخى از كاوشگران چنين تخمين زدند كه هر اسطبلى گنجايش 450 أسب وهر جايگاهى ظرفيت يكصد وپنجاه ارّابه را داشته است . چنانكه همانند چنين اسطبلهايى در بيسان وحاصور وتعنك وأورشليم نيز پيدا شده كه پيش از اين نيز اشارتى به آن رفت . « 1 » امّا دربارهء پيشينهء تاريخي اين اسطبلها بايد گفت كه برخى آن را به زمان « آحاب » / 869 - 850 ق . م ، يعنى ديرينتر از روزگار سليمان ( 960 - 922 ق . م ) برمىگردانند . « 2 » امّا پژوهشهاى پر اهميتتر دربارهء تاريخ شهر « مجدو » ، طبقهء چهارمى را كه اين اسطبلها به طور جزئي در آنجا يافت شدهاند ، دست كم مقرر مىدارد كه ساختن آن در زمان سليمان صورت پذيرفته ، امّا بقاياى اين سازههاى مشهور حقيقتا فقط به زمان سليمان ( ع ) بر مىگردد . « 3 »
5 . فعاليت دريايى
سليمان ( ع ) به دريا نيز توجهى ويژه داشت تا مگر از اين طريق بتواند با كشورهايى كه از راه دريايى امكان ارتباط با آنها وجود داشت ، رابطه برقرار كند ، اما قوم عبراني أو پيش از آن با سفرهاى دريايى آشنايى نداشتند ودر كشتى سازى وكشتيرانى خبره نبودند . با اين حال سليمان در راه تأمين راههايى كه از وادى « عربه » مىگذشت ، كوشش فراوان كرد . آنگاه با « حيرام » ، پادشاه صور به اين توافق دست يافت كه در بندر « عصيون جابر » كشتى بسازد تا از اين طريق از مهارت واستادى فينيقيان در كشتى سازى استفاده كند . از اين روى در تورات بر بازرگانى دريايى عهد سليمان بسى بيشتر از تجارت در خشكى تمركز شده است . همچنين كاوشهاى ديرينه شناسان به حقايقى رسيد كه بر نصوص ويژهء اين تجارت دريايى تأكيدى
هامش
( 1 ) .C . Watzinger op - cit p . 67 F W , F . Albright The Archaeology of Palestine p . 124 M . Burows What Mean These StonesNew Haven 1941 p . 127 F W . Keller op - cit p . 195. ( 2 ) .J . W . Crowfoot PEQ 1970 p . 143 - 147.
( 3 ) .G . E . Wright BA 13 1950 p . 44 J . Finegan op - cit p . 181 W . F . Albright op - cit p . 124 R . M . engberg BA 4 1941 p . 12 AJA 44 1940 p . 546 - 550.