شده ، ودر قرآن كريم نيز تصريح شده است كه همين ملكهء سبأ وقوم أو به جاى خداوند براي خورشيد سجده مىبردند . چنانكه خداوند متعال [ از زبان هدهد ] مىفرمايد : وجدّتها وقومها يسجدون للشّمس من دون اللّه / أو وقومش را چنان يافتم كه به جاى خداوند براي خورشيد سجده مىكردند » [ نمل ، 24 ] . آنگاه اين خود دليل روشنى بر اين حقيقت است آن ملكهء سبأ كه با سليمان ( ع ) ديدار كرد ، ملكهء بخش جنوبي - نه شمالي - عربستان بوده است .
شگفتآورتر آنكه كه يكى از مورخان يهودي به نام « يوسف بن متى » چنين مىپندارد كه ملكهء سبأ ، فرمانرواى حبشه بوده است ، چنان باز گمان مىكند كه « سبأ /
Saba
» ، پايتخت حبشيان بوده ونام آن ملكه « مائوكاليس /
Maukalis
» بوده است ، بنابراين ملكهء سبأ حبشي است وعربى نيست . « 1 » امّا خود روايات حبشي مقرّر مىدارند كه « منليك » ، نخستين پادشاه حبشه در قرن دهم پيش از ميلاد ، پسر قهرمان خورشيد « بلقيس / مكيد يا مقيد » وپهلوان ماه ، سليمان حكيم بوده است ؛ از اين روى همواره پادشاهان حبشه تا انقراض دولت آنان در بيست ويكم مارس 1975 م از ميان ألقاب خويش به لقب « أسد يهوذا » يا « الأسد الخارج من سبط يهوذا » ملّقب بودند ، چنين برداشتى در واقع بسيار بيراه است . اينكه پايتخت حبشيان بنا بر پندار آن مؤرخ يهودي ، سبأ بوده باشد ، درست نيست ، از آن گذشته مملكت « اكسوم » در قرن اوّل پيش از ميلاد - نه قرن دهم بنا بر پندار روايات حبشي - ايجاد شد . در عين حال ملكهء سبأ نيز حبشي نيست ، بلكه ملكهاى عربى بوده كه در جنوب غرب شبه جزيرهء عربستان در رأس دولتي عربى فرمان مىراند . بنابراين ترديدى بر جاى نمىماند كه اين اسطوره را پس از هجرت يهود به حبشه در سدهء ششم پيش از ميلاد - يا قرن نخست وحتى دوّم پس از ميلاد - برساختهاند ، حتى « ليتمان » در برخى از تصاوير پادشاه حبشي « عزانا » ، عبارت « پادشاه صهيون » را خوانده است ، وبه رغم آنكه ، فردى كه در سال 325 م بر تخت پادشاهى جاى
هامش
- معناى برخوردار از حرارت است يا اينكه در معناى ذات الحمى بايد گفت « حمى » جايگاه مورد حمايت است كه ويژهء خدا يا معبد يا پادشاه يا سرور قبيله است . . . وقتبانيان به خورشيد « ذات صبهرن » و « ذات رحبن » مىگفتند واز اين روى برخى از عربها به شمس منتسب هستند وبه آنان « عبد شمس » مىگويند وبنا بر روايت « اخبارىها » سبأ أكبر نخستين كسى بود كه « عبد شمس » ناميده شد ، چنانكه نخستين كسى هم بود كه خورشيد را پرستيد ، از اين روى « عبد شمس » ناميده شد ( محمد بيومى مهران ، الديانة العربية القديمة ، ص 22 - 24 ، 86 - 90 ) .
( 1 ) .EI . I p . 720.