1 ) دستيابى دانشمندان در متون آشورى به نام ملكههايى از سرزمين عرب از قبيل زبيبه ، شمس « 1 » ، يثعى ( باتى ) ، تلخونو ( تعلخونو ) ، تاربو ( بتوءة ) « 2 » ، بائلة ( باايلو ) و . . . ، حال آنكه تا به امروز در مكتوبات عربى جنوبي به نام هيچ ملكهاى بر نخوردهاند . امّا اين دليل به بازنگرى جدّى نيازمند است ، زيرا ملكههايى كه در بالا از آنها ياد شد ، همگى در فاصلهء زماني متأخّر از عهد سليمان ( ع ) مىزيستهاند ، بنابراين برخورد نكردن با نام ملكهها در يمن ضرورتا به نبود ( آنها در تاريخ سبأ دلالت نمىكند ، چنانكه كاوشهاى ديرينه شناسى كافى تا به امروز در معلوم داشتن نبود ملكهاى در سبأ انجام نپذيرفته است ، وكسى چه مىداند ، ممكن است دير يا زود با كاوشهاى باستانشناسى معلوم شود كه در آن سرزمين نيز زنانى پادشاهى كرده باشند كه خداوند علّام الغيوب از آن آگاه است . 2 ) تصوّر اينكه ملكهاى از سرزمينهاى جنوبي عرب آمده وبا سليمان ديدار كرده واز دربار وپيرامونيان وعظمت فرمانروايى أو در شگفت مانده باشد ، دشوار است ، زيرا دربار أورشليم ( قدس ) مىبايد نسبت به دربار پادشاهان سبأ چندان در نظر نيايد ، از آن گذشته ملكهاى كه با سليمان ديدار كرده بايد در نظر اين جماعت از تورات شناسان وبرخى از عالمان عصر ما « 3 » ملكهاى كوچك از سرزمين عرب ونزديك به پايتخت دولت سليمان در فلسطين وواقع در كوه « شمر » ميان كنارهء جنوبي « النقود الكبير » ووادى « الرّمه » ومتشكل از سلسله جبال « أجأ » و « سلمى » ، واحتمالا در نجد يا حجاز باشد . « 4 »
هامش
- معينيان وأهل سبأ آمده ، تفسير مىكند واز آنان چنانكه در جنوب شرقي بحر الميت مىزيستهاند ياد مىكند ، واين خلط مبحث باعث شد كه برخى چنين بپندارند كه گسترهء نفوذ سارگون دوّم سناخريب ، دو پادشاه آشورى به خود سبأ نيز رسيده است ، حال آنكه مراد در نصوص جاليات معينى وسبأيى در « علا » و « معان » است ، اگر چه آشوريان نيز بر حكام خويش اطلاق مىكردند
وA . Musil the Northem Hegas 1926 p . 295 J . B . Phully The Baclground of Islam p . 141 F . Hommel Grandriss p . 580. ( 1 ) .A . Mysil op - cit p . 477 N . Abbotpre - Islamic Queens AJSL 58 1941 o . 4 A . L . Oppenheim ANET 1966 p . 288. ( 2 ) .D . D . Luckenluill ARAB II 1927 p . 518 A . L . Oppenheim op - cit p . 291 A . Musil Arabic Deserta 1938 p . 480. ( 3 ) .C . Roth op - cit p . 21 - 23 M . Noth op - cit p . 206 A . Lods op - cit p . 368 - 375 A . Malamat JNES 22 1963 p . 21 no . 48 - 9 13 - 16 J . H . Breasted A History of Egypt p . 529 H . G . Wells op - cit p . 76 - 77. ( 4 ) . جواد على ، المفصل ، 1 / 636 ، 2 / 262 ؛ عبد الفتاح شحاته ، تاريخ الأمة العربية قبل ظهور الاسلام ، ص 83 - 89 ؛ نيز :